Świt w Tyńcu

Opactwo Benedyktynów w Tyńcu to jedno z najstarszych i najbardziej malowniczo położonych miejsc sakralnych w Polsce. Klasztor stoi na wapiennej skale nad Wisłą i od ponad tysiąca lat jest ważnym ośrodkiem życia religijnego i kultury. Z jego historią wiąże się wiele ciekawostek.

Jedną z nich jest sam początek klasztoru. Opactwo zostało ufundowane prawdopodobnie około 1044 roku przez Kazimierz I Odnowiciel. Władca sprowadził do Tyńca benedyktynów, aby odbudować życie religijne w Polsce po kryzysie państwa i tzw. reakcji pogańskiej w Polsce. Mnisi nie tylko modlili się, ale też prowadzili szkołę, przepisywali księgi i rozwijali kulturę.

Klasztor miał również znaczenie strategiczne. Położenie na wysokiej skale nad Wisłą sprawiało, że opactwo pełniło funkcję obronną i kontrolowało ważny szlak handlowy prowadzący do Kraków. W średniowieczu klasztor był nawet otoczony murami obronnymi, a jego zabudowania przypominały niewielką twierdzę.

W dziejach opactwa zdarzały się dramatyczne momenty. Podczas Potopu szwedzkiego klasztor został poważnie zniszczony. Mnisi odbudowali go jednak w stylu barokowym, który do dziś można zobaczyć w części zabudowań. Jeszcze większe zniszczenia przyniosły walki konfederatów barskich w XVIII wieku.

Mało kto wie, że przez pewien czas klasztor w Tyńcu w ogóle nie funkcjonował. W 1816 roku władze austriackie skasowały opactwo i benedyktyni musieli je opuścić. Budynki popadły w ruinę, a życie monastyczne powróciło dopiero w 1939 roku, gdy mnisi z belgijskiego klasztoru w Opactwie św. Andrzeja w Zevenkerken przyjechali, aby odnowić wspólnotę.

Ciekawostką jest również codzienne życie mnichów. Benedyktyni w Tyńcu nadal żyją według reguły napisanej przez Benedykta z Nursji w VI wieku. Ich dzień wypełniają modlitwy, praca i studium – zgodnie z zasadą „ora et labora”, czyli „módl się i pracuj”.

Dziś opactwo jest także miejscem znanym z produkcji wyrobów klasztornych. Benedyktyni przygotowują tu m.in. naturalne przetwory, herbaty ziołowe i kosmetyki, które nawiązują do dawnych tradycji klasztornej medycyny i zielarstwa.

Widok na lasy i Wisłę

Na koniec warto dodać ciekawostkę geograficzną. Z tarasów klasztoru rozciąga się jeden z najpiękniejszych widoków na dolinę Wisły w okolicach Krakowa. Właśnie dlatego Opactwo Benedyktynów w Tyńcu jest dziś nie tylko ważnym zabytkiem, ale też popularnym celem wycieczek.

Miałam okazję uczestniczyć w warsztatach zielarskich w Tyńcu. Dzięki temu mogłam zobaczyć, jak wygląda opactwo o świcie. 

Tyniec - Ora et labora

Opactwo w Tyńcu powstało już w 1044 roku. Oczywiście było przebudowywane kilka razy po zniszczeniach dokonanych przez Czechów, czy Tatarów. Przez jakiś czas stało opuszczone, a na dobre mnisi powrócili tutaj w 1939 roku, choć tutejszy kościół stał się opactwem dopiero w 1968 roku.  

Benedyktyńską regułę "Ora et labora"widać tu na każdym kroku - cisza i skupienie, a jednocześnie porządek. Można dokładnie zapoznać się z benedyktyńskim dniem zaglądając na stronę opactwa, albo uczestnicząc w rekolekcjach i warsztatach, które są tu organizowane. 

Po środku klasztornego dziedzińca stoi stara studnia, która sięga aż do poziomu Wisły, a więc dotarcie do wody wymagało przebicia się przez całą skałę, na której osadzone jest opactwo. Według legendy, którą opisał Józef Ignacy Kraszewski historia tej studni wiąże się z przyjaźnią Jaśka Toporczyka i Staszka Nałęcza. Byli to dwaj przyjaciele, którzy żyli razem na dworze króla Bolesława Chrobrego. Jasiek był otwarty i wylewny, ale był też wybuchowy, Staszek zaś cichy i zamknięty w sobie, skory do ustępstw. Pewnego dnia, gdy doszło między nimi do kłótni i w gniewie Jaśko zabił przyjaciela. Przerażony swym czynem, prosił sąd o najsurowszą karę. Sąd królewski, w składzie którego zasiadał opat tyniecki, wymyślił karę - kopanie studni w skale, na której budowano właśnie klasztor. Król przystał na to i Jaśko rozpoczął mozolną pracę kruszenia i wydobywania skały. Pewnego dnia ukazał mu się duch przyjaciela, który udzielił mu rady, by po odłupaniu białego kamienia szybko wskoczył do szali, na którą ładuje kamienie. Tak też zrobił, a gdy tylko skazaniec wydostał się na górę, ze skały trysnęła woda.

Do Tyńca można łatwo dotrzeć z Krakowa samochodem, rowerem albo... statkiem. Ten ostatni sposób jest dość przyjemny w upalne dni. Statki/łódki odpływają każdego dnia o 10.10 spod Wawelu lub kilka minut wcześniej z postoju pod Galerią Kazimierz.