Fanad Head Lighthouse - najpiękniejsza latarnia Irlandii

Fanad Head Lighthouse należy do tych irlandzkich latarni, których historia zaczęła się od prawdziwej morskiej tragedii. Stoi na wysuniętym w Atlantyk półwyspie Fanad w hrabstwie Donegal, przy wejściu do Lough Swilly – jednego z największych naturalnych portów na irlandzkim wybrzeżu. Dziś uchodzi za jedną z najpiękniejszych latarni Irlandii, ale jej biała wieża kryje przede wszystkim opowieść o katastrofach, sztormach, samotnym życiu latarników i niezwykłych historiach, które przez lata narosły wokół tego miejsca.

Wszystko zaczęło się od katastrofy HMS Saldanha

W nocy z 4 grudnia 1811 roku potężny sztorm dopadł brytyjską fregatę HMS Saldanha. Okręt oraz mniejsza jednostka HMS Talbot próbowały znaleźć schronienie w Lough Swilly, jednak Saldanha uderzyła w skały w pobliżu Fanad Head i została rozbita. Zginęło ponad 250 osób, wśród nich młody kapitan William Pakenham.

Katastrofa wywołała dyskusję o konieczności zbudowania latarni. Kapitan Hill z Royal Navy, który znał niebezpieczne wody północno-zachodniego wybrzeża Irlandii, przekonywał, że gdyby w tym miejscu znajdowało się światło nawigacyjne, Saldanha prawdopodobnie nie zatonęłaby. Wniosek został zaakceptowany i rozpoczęto przygotowania do budowy.

Prace ruszyły w 1815 roku, a pierwsze światło zapłonęło 17 marca 1817 roku – w dzień świętego Patryka. Projektantem był George Halpin, jeden z najważniejszych irlandzkich inżynierów zajmujących się budową latarni morskich. Pierwsza latarnia była jednak znacznie mniejsza od obecnej.

Przed ponad 200 laty jej światło nie wyglądało tak jak dzisiejsze. Wykorzystywano dziewięć lamp Arganda zasilanych olejem spermacetowym i paraboliczne reflektory. Światło było białe od strony Lough Swilly, natomiast od strony morza miało kolor czerwony. Przy dobrej pogodzie można je było dostrzec z odległości około 14 mil.

Obecna wieża nie jest pierwszą

To jedna z ciekawszych rzeczy, o których łatwo zapomnieć podczas oglądania Fanad Head. Dzisiejsza wieża pochodzi z 1886 roku. W XIX wieku uznano, że pierwotna konstrukcja jest zbyt niska i światło powinno być znacznie lepiej widoczne od strony Atlantyku. Zbudowano więc większą wieżę tuż obok starej. Nowa konstrukcja rozpoczęła pracę 1 września 1886 roku.

Dzisiejsza wieża ma 22 metry wysokości, ale samo światło znajduje się 39 metrów nad poziomem morza. Na szczyt prowadzi 76 stopni – 59 wykonanych z granitu oraz 17 schodów drabiniastych.

Warto zwrócić uwagę na charakterystyczną czerwoną część światła. Nie jest ona dekoracją. Sektory światła wskazują marynarzom miejsca szczególnie niebezpieczne dla żeglugi, między innymi Swilly Rocks. Dzisiejsze światło błyska pięć razy w ciągu 20 sekund i ma zasięg do 18 mil morskich dla światła białego.

Najbardziej niezwykła historia? Papuga z rozbitego okrętu

Z katastrofą Saldanha związana jest historia, która brzmi niemal jak legenda. Według zachowanej tradycji jedynym żywym stworzeniem, które miało przetrwać katastrofę, była… papuga należąca do załogi. Miała zostać odnaleziona z obrożą, na której znajdowała się informacja związana z okrętem i kapitanem Pakenhamem. I tutaj opowieść robi się naprawdę makabryczna. Według miejscowej historii ptak został kilka tygodni później zastrzelony. 

Latarnia miała swoich mieszkańców

Fanad Head nie była jedynie samotną wieżą stojącą na końcu skalistego półwyspu. Przez dziesięciolecia mieszkały tutaj całe rodziny latarników. Główny latarnik i jego pomocnik mieszkali na miejscu wraz z rodzinami, a zimą zatrudniano dodatkowo trzeciego pracownika.

Ostatni główny latarnik przeszedł na emeryturę w 1983 roku. Od tego momentu Fanad przestała być klasyczną stacją z mieszkającym tam na stałe zespołem latarników i została stacją obsługiwaną przez dozorcę.

Fanad i tajemnica zatopionego złota

W pobliżu Fanad Head znajduje się również miejsce związane z jednym z najbardziej niezwykłych wraków I wojny światowej – SS Laurentic. Statek zatonął w styczniu 1917 roku po wejściu na niemieckie miny. Zginęło 354 ludzi. Wrak znajdował się około trzech mil morskich od Fanad Lighthouse.

Laurentic przewoził ogromny transport złota. Po katastrofie rozpoczęła się jedna z najbardziej niezwykłych operacji poszukiwawczych w historii irlandzkiego wybrzeża. Przez siedem lat wykonano ponad 5000 nurkowań, a z wraku wydobyto większość z 3211 sztabek złota. 22 sztabki nigdy nie zostały odnalezione.

Jeszcze jeden wrak – HMS Audacious

Okolice Fanad Head były niebezpieczne również podczas I wojny światowej. 24 października 1914 roku brytyjski pancernik HMS Audacious wpłynął na niemiecką minę na północny zachód od Fanad Head. Okręt nie zatonął podczas walki – został utracony podczas ćwiczeń. Jego około 900-osobową załogę udało się uratować. Próbowano nawet odholować jednostkę w kierunku Lough Swilly, a w operacji uczestniczył między innymi RMS Olympic, siostrzany statek słynnego Titanica. Ostatecznie ciężkie fale zerwały liny holownicze i Audacious zatonął.

Latarnia, która pomagała innym latarniom

W 1969 roku przy Fanad Head powstało lądowisko dla helikopterów. Nie chodziło wtedy o turystów. Latarnia stała się bazą dla obsługi odległych latarni na wyspach Tory i Inishtrahull. Helikoptery mogły dzięki temu znacznie łatwiej dostarczać zaopatrzenie i wymieniać personel pracujący w bardzo trudnych warunkach.

Dzisiaj dawne lądowisko jest częścią historii miejsca. W pobliżu znajduje się również ekspozycja dotycząca latarni, jej mieszkańców i morskiego dziedzictwa Fanad.

Fanad Head dzisiaj

Fanad Head nadal jest czynną latarnią morską i należy do systemu Commissioners of Irish Lights. Jednocześnie stała się jedną z atrakcji turystycznych północnego Donegalu i częścią projektu Great Lighthouses of Ireland. W 2016 roku udostępniono ją zwiedzającym, a odrestaurowane domy dawnych latarników przekształcono w miejsca noclegowe.

I chyba właśnie to robi największe wrażenie: Fanad nie jest zabytkiem, który dawno przestał pełnić swoją funkcję. Latarnia nadal pracuje, tak jak robiła to od 1817 roku. Zmieniły się źródła energii, optyka i sposób obsługi, ale idea pozostała dokładnie taka sama – ostrzegać statki przed niebezpiecznym wybrzeżem.

A krajobraz wokół latarni jest niemal stworzony dla irlandzkich legend. Atlantyk, skaliste klify, gwałtowne sztormy, wraki na dnie morza, zaginione sztabki złota i opowieść o papudze, która miała przeżyć katastrofę całego okrętu. Nic dziwnego, że Fanad Head jest dziś jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc północnego Donegal oraz Wild Atlantic Way – słynnej, liczącej około 2500 km trasy turystycznej prowadzącej wzdłuż zachodniego wybrzeża Irlandii, od hrabstwa Donegal na północy aż po hrabstwo Cork na południu.

Katedra św. Patryka w Dublinie, Irlandia

Katedra św. Patryka w Dublinie należy do najważniejszych zabytków Irlandii i jest największą świątynią tego kraju. Jej historia sięga ponad 800 lat, a z budowlą związane są zarówno początki chrześcijaństwa w Irlandii, jak i losy jednej z najbardziej znanych postaci irlandzkiej literatury – Jonathana Swifta, autora „Podróży Guliwera”.

Historia katedry

Według tradycji właśnie w tym miejscu św. Patryk, patron Irlandii, miał w V wieku chrzcić nawróconych mieszkańców okolic Dublina przy źródle znajdującym się niegdyś obok świątyni. Z tego powodu miejsce uznano za szczególnie święte.

Pierwszy kościół powstał tutaj prawdopodobnie pod koniec XII wieku. W 1191 roku został podniesiony do rangi kolegiaty, a już kilkadziesiąt lat później rozpoczęto budowę monumentalnej gotyckiej katedry. Większość obecnego budynku pochodzi z XIII wieku i stanowi jeden z najlepszych przykładów architektury gotyckiej w Irlandii.

Przez stulecia świątynia była świadkiem najważniejszych wydarzeń w historii kraju. Odbywały się tu uroczystości państwowe, nabożeństwa związane z koronacjami monarchów oraz ceremonie upamiętniające ważne wydarzenia polityczne.

W XIX wieku katedra znajdowała się w złym stanie technicznym. Jej gruntowną renowację sfinansował sir Benjamin Lee Guinness, przedstawiciel słynnej rodziny browarników. Prace prowadzone w latach 1860–1865 uratowały budowlę przed postępującą degradacją. Dzięki temu dziś można podziwiać ją w niemal pełnej okazałości.

Architektura

Katedra św. Patryka reprezentuje styl gotyku anglo-normandzkiego. Budowla ma ponad 90 metrów długości, co czyni ją największą świątynią Irlandii.

Z zewnątrz uwagę zwraca masywna wieża z iglicą, przypory oraz ostrołukowe okna charakterystyczne dla gotyku. Mimo licznych przebudów zachowano średniowieczny charakter budowli.

Wnętrze zachwyca przestronnością. Wysokie sklepienia, kamienne filary oraz kolorowe witraże tworzą wyjątkową atmosferę. W nawie głównej znajdują się liczne pomniki, tablice pamiątkowe i herby rycerskie.

Szczególną uwagę zwraca Kaplica Najświętszej Marii Panny, uznawana za jedną z najpiękniejszych części katedry. Warto także zobaczyć bogato zdobione stalle chórowe oraz zabytkowe organy.

Ciekawostki

Jedna z najbardziej znanych legend związanych z katedrą opowiada o sporze między dwoma rodami – Butlerów i Fitzgeraldów. W 1492 roku podczas konfliktu jeden z rodów schronił się w kapitularzu. Aby doprowadzić do pojednania, przedstawiciel drugiego rodu wyciął otwór w drzwiach i podał przez niego rękę przeciwnikowi. Od tego wydarzenia pochodzi angielskie powiedzenie „to chance your arm”, oznaczające podjęcie ryzyka.

Katedra nie jest siedzibą biskupa Dublina. Choć jest najważniejszą świątynią Irlandzkiego Kościoła Anglikańskiego, funkcję katedry biskupiej pełni równocześnie także pobliska Katedra Chrystusowa. Jest to sytuacja wyjątkowa na skalę światową.

W świątyni znajduje się tzw. Drzewo Pamięci, poświęcone Irlandczykom poległym podczas I wojny światowej.

Dzwonnica katedry mieści jeden z najcięższych zestawów dzwonów w Irlandii. Ich koncerty można usłyszeć podczas najważniejszych uroczystości religijnych i państwowych.

W pobliżu katedry przez wiele stuleci znajdowała się święta studnia św. Patryka. Choć dziś nie jest już widoczna, to właśnie ona dała początek miejscu kultu, z którego wyrosła obecna świątynia.

Dla wielu odwiedzających największym zaskoczeniem jest fakt, że katedra św. Patryka nie jest katolicka. Po reformacji stała się świątynią Kościoła Irlandii (Church of Ireland), należącego do wspólnoty anglikańskiej, i pozostaje nią do dziś.

Muckross House, Irlandia

Muckross House to jedna z największych atrakcji turystycznych Irlandii, położona na terenie Parku Narodowego Killarney w hrabstwie Kerry. Ta imponująca rezydencja, otoczona ogrodami, jeziorami i górami, uchodzi za jeden z najpiękniejszych XIX-wiecznych pałaców w kraju.

Historia Muckross House sięga 1843 roku, kiedy ukończono budowę okazałej posiadłości dla Henry'ego Arthura Herberta i jego żony Mary Balfour Herbert. Rezydencję zaprojektował szkocki architekt William Burn w modnym wówczas stylu tudorowskim. 

Prawdziwym wydarzeniem w dziejach domu była wizyta królowej Wiktorii w 1861 roku. Na przyjęcie monarchini właściciele przygotowywali się przez wiele miesięcy, przebudowując część wnętrz i porządkując ogrody. Według miejscowej tradycji ogromne koszty związane z wizytą królowej przyczyniły się do późniejszych problemów finansowych rodziny.

Pierwszy irlandzki park narodowy

W XX wieku majątek przechodził przez trudny okres. Ostatnia właścicielka, Maud Bourn Vincent, podarowała posiadłość narodowi irlandzkiemu w 1932 roku na pamiątkę swojego zmarłego męża. Darowizna ta stała się zalążkiem pierwszego w Irlandii parku narodowego, utworzonego oficjalnie w 1932 roku.

Legendy Muckross

Wokół Muckross House narosło kilka lokalnych opowieści i legend. Najbardziej znane związane są z pobliskim jeziorem Muckross Lake. Mieszkańcy od wieków opowiadali historie o tajemniczych zjawach pojawiających się nad wodą podczas mglistych poranków. Niektóre legendy mówią również o wróżkach i nadprzyrodzonych istotach zamieszkujących okoliczne lasy, które według dawnych wierzeń należało omijać po zmroku. Jak wiele irlandzkich opowieści ludowych, historie te łączą w sobie elementy chrześcijaństwa i starszych, celtyckich wierzeń.

Jedna z najbardziej znanych opowieści związana jest z pobliskim jeziorem Muckross Lake, najgłębszym jeziorem Irlandii. Według miejscowych legend jego głębiny nie mają dna, a pod powierzchnią znajduje się ukryte królestwo. W niektórych wersjach opowieści w jeziorze mieszkał potężny wodny duch, który pojawiał się podczas burz i mgieł. Rybacy mieli słyszeć dochodzące z głębin tajemnicze dźwięki przypominające bicie dzwonów.

Z Muckross Lake wiąże się również legenda o wodnym koniu – kelpie. To znana w kulturze celtyckiej nadprzyrodzona istota przybierająca postać pięknego konia. Miał on pojawiać się nad brzegami jeziora i wabić podróżnych. Każdy, kto dosiadł zwierzęcia, nie był już w stanie z niego zejść, a kelpie pędził prosto do wody, zabierając swoją ofiarę w głębiny.

W pobliskich lasach krążyły opowieści o wróżkach, które według dawnych wierzeń zamieszkiwały stare drzewa i skalne szczeliny. Szczególnie obawiano się niszczenia samotnie rosnących głogów, uznawanych za drzewa wróżek. Wierzono, że człowiek, który uszkodzi takie drzewo, sprowadzi na siebie pecha. Jeszcze w XX wieku niektórzy mieszkańcy Kerry unikali wycinania takich drzew podczas budowy dróg.

Muckross House, wnętrza i ogrody

Jedną z największych ciekawostek jest fakt, że w rezydencji zachowało się wiele oryginalnych wnętrz z XIX wieku. Zwiedzający mogą zobaczyć eleganckie salony, bibliotekę, jadalnię oraz pokoje służby, które pokazują ogromne różnice pomiędzy życiem arystokracji a codziennością pracowników majątku. W czasach największej świetności nad funkcjonowaniem domu czuwało kilkudziesięciu służących.

Warto również zwrócić uwagę na rozległe ogrody. Szczególne wrażenie robią ogrody skalne, uznawane za jedne z najpiękniejszych w Irlandii. Rosną tu egzotyczne gatunki roślin, które mogą rozwijać się dzięki łagodnemu klimatowi wybrzeża Atlantyku i wpływowi Prądu Zatokowego.

Muckross Traditional Farms

Zwiedzając Muckross House, warto zobaczyć także Muckross Traditional Farms – skansen prezentujący życie irlandzkiej wsi z lat 30. XX wieku. Można tam obejrzeć tradycyjne gospodarstwa, warsztaty rzemieślnicze, dawne maszyny rolnicze oraz zwierzęta hodowlane. Dużym zainteresowaniem cieszą się pokazy wypieku chleba, kowalstwa i innych dawnych rzemiosł.

Niedaleko rezydencji znajduje się również opactwo Muckross Abbey, założone przez franciszkanów w XV wieku. Ruiny klasztoru słyną z monumentalnego cisu rosnącego na wewnętrznym dziedzińcu. Według miejscowych podań drzewo to ma niemal magiczną moc i jest symbolem trwałości mimo burzliwej historii Irlandii.

Miłośnicy przyrody mogą wybrać się na spacer do wodospadu Torc Waterfall lub nad jeziora Killarney. Okolica oferuje liczne szlaki piesze i rowerowe, a także możliwość przejażdżki tradyjnymi jaunting cars, czyli konnymi powozami, które od pokoleń są symbolem turystyki w Killarney.

Dla turystów Muckross House jest doskonałą bazą do zwiedzania całego Parku Narodowego Killarney. Na samą wizytę w rezydencji warto przeznaczyć około dwóch godzin, natomiast jeśli planujemy zwiedzanie ogrodów, opactwa i skansenu Muckross Traditional Farms, najlepiej zarezerwować niemal cały dzień.

Najpiękniejsze zdjęcia można wykonać wcześnie rano lub późnym popołudniem. Wtedy światło najlepiej podkreśla fasadę budynku, a liczba odwiedzających jest zwykle mniejsza. Warto pamiętać, że irlandzka pogoda zmienia się bardzo szybko. Nawet w słoneczny dzień dobrze mieć przy sobie lekką kurtkę przeciwdeszczową.

Miłośnicy spacerów powinni przejść ścieżką prowadzącą od Muckross House do Muckross Abbey. Trasa jest krótka i łatwa, a po drodze można podziwiać stare drzewa, które tworzą niemal baśniową scenerię. Bardziej aktywni turyści mogą kontynuować wędrówkę do wodospadu Torc lub wybrać się na dłuższe szlaki prowadzące wokół jezior Killarney.

Ciekawą atrakcją są tradycyjne jaunting cars, czyli konne powozy. Woźnice często opowiadają turystom lokalne legendy, historie o dawnych właścicielach ziemskich oraz anegdoty związane z wizytą królowej Wiktorii. Dzięki temu przejażdżka staje się nie tylko środkiem transportu, ale również żywą lekcją historii regionu.

Najlepszą porą na odwiedzenie Muckross House jest późna wiosna i początek lata, gdy kwitną rododendrony. Park Narodowy Killarney słynie z tych krzewów, a ich kolorowe kwiaty tworzą spektakularne krajobrazy wokół jezior i ogrodów rezydencji. Jesienią natomiast uwagę przyciągają złote i czerwone barwy starych drzew, które sprawiają, że okolica wygląda jak sceneria z irlandzkich baśni.