Ards Forest Park, Irlandia

Ards Forest Park w hrabstwie Donegal to jedno z tych miejsc, które świetnie pokazują, dlaczego północno-zachodnia Irlandia jest tak wyjątkowa. Nie jest to po prostu las. Na obszarze około 480 hektarów spotykają się tutaj las, skaliste wybrzeże, piaszczyste plaże i wydmy, słone mokradła, jeziora oraz zatoki. 

Park leży nad Sheephaven Bay, niedaleko Creeslough, przy drodze N56 prowadzącej w kierunku Dunfanaghy. Jest również częścią krajobrazu Wild Atlantic Way.

Największą ciekawostką Ards jest właśnie niezwykła różnorodność krajobrazu. Można wejść między gęste drzewa, a po kilkunastu minutach znaleźć się nad Atlantykiem. W innych miejscach ścieżka prowadzi przez wydmy albo obok słonych mokradeł. 

Są tu także jeziora, w tym Lough Lilly, przy którym w sierpniu można zobaczyć kwitnące lilie. Drzewa miejscami rosną niemal do samej wody, co tworzy bardzo charakterystyczny dla Donegalu widok: zielony las i dzikie wybrzeże w jednym miejscu.

Szczególnie ciekawy jest Binngorm Trail, prowadzący w kierunku Binngorm Point i Sheephaven Bay. Trasa ma około 3,9 km i zajmuje mniej więcej dwie godziny. Nie należy do najłatwiejszych, ale wynagradza wysiłek widokami na zatokę, plaże i Atlantyk. Przy jej końcu znajduje się także samotny kamień stojący – jeden z elementów bardzo starego krajobrazu kulturowego tego miejsca.

Ards jest zresztą ciekawy nie tylko przyrodniczo. W lesie ukryte są ślady ludzi, którzy żyli tutaj setki, a nawet tysiące lat temu. Znajdują się tu pozostałości czterech ringfortów, czyli charakterystycznych dla Irlandii kolistych umocnionych osad, a także megalityczne grobowce. Jest również holy well – święta studnia, oraz mass rock, czyli skała wykorzystywana jako miejsce odprawiania mszy w czasach, gdy katolickie praktyki religijne w Irlandii były ograniczane.

To właśnie te pozostałości sprawiają, że spacer po Ards ma trochę inny charakter niż zwykła leśna wycieczka. Część zabytków jest schowana wśród drzew i łatwo je przeoczyć. Człowiek idzie leśną ścieżką, a nagle trafia na kamienną konstrukcję lub ślad dawnej osady. Oficjalne materiały turystyczne określają Ards wręcz jako miejsce, w którym przyroda i dziedzictwo archeologiczne występują obok siebie.

Warto zwrócić uwagę na Heritage Trail, liczący około 5 km. Dla osób zainteresowanych historią jest ciekawszy niż zwykły spacer po lesie, ponieważ pozwala zobaczyć część historycznych i archeologicznych pozostałości parku. Z kolei osoby nastawione przede wszystkim na krajobrazy mogą wybrać Sand Dune Trail albo Salt Marsh Trail. Ten drugi prowadzi w pobliże specjalnej czatowni dla ptaków. Mokradła są szczególnie interesujące w okresie jesienno-zimowym, kiedy pojawiają się tam ptaki migrujące.

Ciekawostką jest też ogromny wybór tras. W Ards wytyczono dziewięć szlaków, od bardzo krótkiego, zaledwie półkilometrowego Salt Marsh Trail, po 13-kilometrowy Red Trail. Można więc przyjechać tu zarówno na krótki spacer, jak i spędzić kilka godzin na wędrówce. Łącząc poszczególne ścieżki, da się przejść przez park trasą liczącą ponad 15 km.

Najbardziej „irlandzki” jest jednak chyba moment, kiedy las się kończy i pojawia się plaża oraz Atlantyk. Z jednej strony ma się za plecami ciemną zieleń drzew, z drugiej – szeroką zatokę i piasek, a dalej góry Donegalu. Właśnie dlatego Ards często wymieniany jest wśród najciekawszych leśnych spacerów Irlandii.

I jest jeszcze jedna rzecz, która może spodobać się osobom szukającym miejsc z opowieścią. Ards nie ma jednej tak słynnej legendy jak pobliski Doe Castle czy Glenveagh, ale sam krajobraz jest pełen śladów dawnych mieszkańców: ringforty, megalityczne grobowce, święta studnia i mass rock. To dobre miejsce, żeby poczuć tę charakterystyczną dla Irlandii atmosferę, w której historia nie jest zamknięta w muzeum, tylko ukrywa się w lesie, pod kamieniami i wśród starych drzew.

Jeffry’s House – dom, którego właściciel zniknął z historii

W Ards Forest Park jest jeszcze jeden obiekt, który zdecydowanie warto wyróżnić, bo zupełnie nie przypomina typowej atrakcji turystycznej. To Jeffry’s House, niewielka współczesna konstrukcja będąca połączeniem architektury, sztuki i… trochę baśniowej fantazji.

Jeffry’s House powstał w 2014 roku. Zaprojektowali go architekt Thomas O’Brien i artystka Emily Mannion. Obiekt ma zaledwie około 18 m² i został zbudowany bezpośrednio na miejscu.

Najciekawsza jest jednak historia jego nazwy. Jeffry’s House wzięło ją od Jeffry’s Lough, niewielkiego jeziora, które zaznaczano na dawnych mapach Ards, ale które z czasem zniknęło z krajobrazu. I tu pojawia się coś bardzo irlandzkiego: twórcy przyznają, że nie wiedzą, kim właściwie był Jeffry. Pozostało tylko imię.

Nie jest to więc dom Jeffry’ego w tradycyjnym znaczeniu. To raczej współczesny pomnik pamięci po miejscu i człowieku, o którym niewiele już wiadomo. Autorzy celowo pozostawili tę tajemnicę. Nazwanie budowli imieniem Jeffry’ego miało zakotwiczyć ją nie tylko w fizycznym krajobrazie, ale także w „krajobrazie pamięci i opowieści”.

Jak wygląda?

Z daleka budowla przypomina trochę dziwną, ogromną chatę albo bajkowy domek wyrastający z lasu. Ma smukłą, geometryczną konstrukcję z drewna modrzewiowego, pokrytą strzechą z lnu. Tradycyjny materiał zestawiono z bardzo współczesną, niemal rzeźbiarską formą.

Nie chodziło przy tym o stworzenie kolejnego budynku użytkowego. Jeffry’s House jest określany jako folly – rodzaj architektonicznego pawilonu lub budowli-ogrodu, której głównym zadaniem jest wzbogacenie krajobrazu i wywołanie określonego wrażenia. Tutaj służy jako schronienie dla spacerujących i punkt, z którego można patrzeć na morze, wydmy i góry.

Tatry Zachodnie – widok na Świnicę z Kasprowego Wierchu

Tatry Zachodnie zachwycają łagodniejszymi, rozległymi grzbietami, głębokimi dolinami i panoramami, które przy dobrej pogodzie zapierają dech w piersiach. Jednym z najlepszych miejsc, by podziwiać górski krajobraz, jest Kasprowy Wierch (1987 m n.p.m.), szczyt położony na granicy Tatr Zachodnich i Wysokich. Rozciąga się stąd imponujący widok na obie części Tatr, a szczególną uwagę przyciąga Świnica – charakterystyczny, skalisty szczyt wznoszący się na wysokość 2301 m n.p.m.

widok na Świnicę

Świnica wyróżnia się ostrą sylwetką i poszarpaną granią. W pogodny dzień doskonale odcina się na tle nieba, a otaczające ją skaliste szczyty przypominają, że właśnie tutaj zaczyna się świat surowych, wysokogórskich krajobrazów. Z Kasprowego Wierchu można dostrzec również fragmenty Orlej Perci oraz rozległe doliny po polskiej i słowackiej stronie Tatr. 

Widok na Krywań

To miejsce, w którym warto zatrzymać się na dłużej, nie tylko po to, by zrobić zdjęcia, ale także, by przyjrzeć się zmieniającemu się światłu, cieniom przesuwającym się po zboczach i chmurom opierającym się o górskie grzbiety. To niezwykle malownicze miejsce o każdej porze roku. Te zdjęcia zostały zrobione na początku października.

Trasa z Kasprowego Wierchu w stronę Świnicy

Z Kasprowego Wierchu warto wybrać się czerwonym szlakiem graniowym w kierunku Świnickiej Przełęczy. Trzeba ruszyć w stronę Suchej Przełęczy i szczytu Beskid (2012 m n.p.m.). Dalej trasa prowadzi przez Liliowe, czyli przełęcz uznawaną za umowną granicę między Tatrami Zachodnimi a Wysokimi.

Widok na Krywań

Już na tym odcinku otwierają się rozległe widoki na Tatry Zachodnie, Dolinę Cichą po stronie słowackiej oraz skaliste szczyty Tatr Wysokich. Masyw Świnicy staje się coraz wyraźniejszy, a jego strome zbocza i postrzępiona grań pięknie kontrastują z łagodniejszymi grzbietami zachodniej części gór. Dojście z Kasprowego Wierchu do Świnickiej Przełęczy zajmuje orientacyjnie około 50 minut, a widoki zapierają dech. 

Dla mnie trasa kończy się na Świnickiej Przełęczy. Zdobycie szczytu Świnicy wymaga sprawności i kondycji. Na szczyt prowadzi trasa z odcinkami ubezpieczonymi łańcuchami. Dlatego, jeśli komuś zależy - tak jak mnie - przede wszystkim na panoramie i fotografowaniu gór, można poprzestać na spacerze granią i powrocie tą samą drogą.

To trasa, która pozwala poczuć wysokogórski charakter Tatr bez konieczności zdobywania najbardziej wymagających wierzchołków. Trzeba jednak pamiętać, że nawet latem warunki na grani mogą szybko się zmienić, a przy oblodzeniu lub burzy przejście staje się niebezpieczne. Przed wyjściem należy sprawdzić aktualne komunikaty Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Warszawa Barbakan

Warszawski Barbakan

Warszawski Barbakan to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc na mapie stolicy. Ceglana budowla, stojąca między Starym a Nowym Miastem, wygląda jak fragment średniowiecznego świata, który cudem przetrwał próbę czasu. Jej masywne mury, baszty i wąskie przejścia przypominają o epoce, gdy Warszawa otoczona była fortyfikacjami, a bezpieczeństwo mieszkańców zależało między innymi od wytrzymałości miejskich bram i czujności strażników.

Dziś Barbakan jest popularnym celem spacerów, miejscem spotkań artystów i fotografów oraz jednym z symboli warszawskiej Starówki. Ma jednak także drugie oblicze – opowieści o dawnych mieszkańcach, wojnach i tajemnicach miasta, które łatwo sobie wyobrazić, stojąc w cieniu jego czerwonych murów.

Twierdza, która strzegła wejścia do miasta

Barbakan powstał w XVI wieku jako element systemu obronnego Warszawy. Zaprojektował go wenecki architekt Jan Baptysta, zwany także Janem Baptystą z Wenecji, a budowę ukończono około 1548 roku. Jego zadaniem była przede wszystkim obrona Bramy Nowomiejskiej i kontrolowanie ruchu w tej części miasta. Budowla miała utrudniać przeciwnikowi przedostanie się przez miejskie fortyfikacje.

Barbakan nie był samodzielną twierdzą, lecz częścią większego systemu murów, baszt i bram. Wyposażony w stanowiska strzeleckie, miał umożliwiać obrońcom ostrzał napastników próbujących zbliżyć się do wejścia. Wraz z rozwojem artylerii i zmianami w sposobach prowadzenia wojen jego znaczenie militarne stopniowo malało. Z czasem fortyfikacje przestały być niezbędną osłoną miasta, a część ich elementów rozebrano lub włączono w miejską zabudowę.

Największy dramat Barbakan przeżył podczas II wojny światowej. Warszawska Starówka została wówczas niemal doszczętnie zniszczona, a zabytkowa budowla poważnie ucierpiała. Jej dzisiejszy wygląd jest w znacznej mierze efektem powojennej rekonstrukcji, przeprowadzonej w latach 1952–1954. Odtworzono ją na podstawie zachowanych fragmentów, dawnych planów i materiałów ikonograficznych. Dlatego spacerując wśród cegieł, warto pamiętać, że Barbakan jest nie tylko zabytkiem dawnej architektury, lecz także świadectwem ogromnego wysiłku włożonego w odbudowę Warszawy.

Barbakan i tajemnice dawnych murów

Z warszawskim Barbakanem nie wiąże się jedna powszechnie znana legenda, która byłaby tak silnie związana z samą budowlą jak opowieści o warszawskim Bazyliszku czy Złotej Kaczce z innych części Starego Miasta. To jednak doskonałe miejsce, by przypomnieć sobie miejskie podania i wyobrazić sobie dawną Warszawę, pełną ciasnych uliczek, ciemnych zaułków i tajemniczych przejść. Muzeum Warszawy przybliża historię fortyfikacji oraz zachęca do odkrywania sekretów dawnych murów miejskich.

 

 Kładka na Ludwinów, Kraków 

Kładka na Ludwinów to jedna z najnowszych krakowskich atrakcji. Jest nie tylko praktycznym przejściem przez Wisłę, lecz także nowym miejscem spacerów i podziwiania miasta. Ku mojemu zdziwieniu ciągną tam całe wycieczki zagranicznych turystów. 

Podczas spaceru na Kładce było tłoczno, a większość osób rozmawiała w obcych językach i widać było, że przyszli tu w kilku zorganizowanych grupach z przewodnikami, którzy mieli w rękach chorągiewki lub parasole, by łatwiej ich znaleźć w tłumie.

Nowa kładka nie ma jeszcze imienia jak jej sąsiadka Bernatka. Łączy okolice krakowskiego Kazimierza z Ludwinowem na Podgórzu, ułatwiając pieszym i rowerzystom przemieszczanie się między obydwoma brzegami rzeki.

To szczególnie atrakcyjna część Krakowa. W pobliżu znajdują się bulwary wiślane, dawna dzielnica żydowska Kazimierz, zabudowania Podgórza oraz Centrum Kongresowe ICE Kraków. Po drodze można podziwiać panoramę Wisły, a także charakterystyczną sylwetkę Wawelu, który z tej perspektywy prezentuje się wyjątkowo malowniczo.

Od dawnego mostu do nowoczesnej kładki

Historia przepraw w tej okolicy sięga kilku stuleci. Kazimierz z drugim brzegiem Wisły łączył niegdyś drewniany Most Skawiński, wyposażony w część zwodzoną. W 1657 roku most spalili wycofujący się z Krakowa Szwedzi. Później przeprawę zapewniał prom. 

Nowa kładka nawiązuje więc do dawnej potrzeby łączenia obu brzegów rzeki, choć dziś jej zadaniem jest przede wszystkim ułatwianie codziennego życia mieszkańcom i turystom.

Pomysł budowy współczesnej przeprawy pojawił się już w 2006 roku, kiedy w konkursie architektonicznym zwyciężyła koncepcja krakowskiego biura projektowego Lewicki Łatak. Na rozpoczęcie budowy trzeba było jednak poczekać wiele lat. Umowę z wykonawcą podpisano dopiero w październiku 2023 roku.

Architektura, która przyciąga wzrok

Kładka ma około 130 metrów długości i niemal 14 metrów szerokości. Jej najbardziej charakterystycznym elementem są dwa stalowe łuki o zmiennej wysokości, nadające konstrukcji dynamiczną, falującą formę. Pomiędzy nimi znajduje się pomost widokowy, na którym można zatrzymać się i spojrzeć na Wisłę z innej perspektywy.