Târgu Mureș, Rumunia

Târgu Mureș, położone w sercu Transylwanii, jest jednym z tych rumuńskich miast, które najlepiej pokazują, jak skomplikowana była historia tego regionu. Miasto znane jest po rumuńsku jako Târgu Mureș, po węgiersku jako Marosvásárhely, a jego dzieje przez stulecia splatały się z historią Węgier, Siedmiogrodu, Habsburgów i późniejszej Rumunii. 

Dzisiaj obok siebie można tu znaleźć średniowieczną twierdzę, barokowe i secesyjne kamienice, pałace oraz niezwykły Pałac Kultury, będący jednym z najciekawszych przykładów secesji w całej Transylwanii.

Miasto targów nad Maruszą

Nazwa Târgu Mureș oznacza właściwie „targ nad Maruszą” – od rzeki Mureș, czyli Maruszy. To nieprzypadkowa nazwa. Miasto przez wieki było ważnym ośrodkiem handlowym, w którym krzyżowały się szlaki prowadzące przez Transylwanię. W dokumentach pojawia się już w średniowieczu, a w 1616 roku uzyskało status wolnego miasta królewskiego.

Największym architektonicznym skarbem Târgu Mureș jest bez wątpienia Pałac Kultury – Palatul Culturii. Powstał w latach 1911–1913 z inicjatywy burmistrza Györgya Bernádyego, człowieka, który na początku XX wieku właściwie zmienił oblicze miasta. To właśnie za jego czasów powstawały nowe szkoły, budynki publiczne, oświetlenie uliczne i kanalizacja. Bernády miał ambicję przekształcenia prowincjonalnego miasta w nowoczesny ośrodek kultury.

Projekt powierzono budapeszteńskim architektom Marcellowi Komorowi i Dezső Jakabowi. Ich dzieło jest przykładem węgierskiej odmiany secesji, zwanej często secesją transylwańską lub secesją siedmiogrodzką. Budynek nie miał być jedynie efektownym pałacem. Od początku planowano w nim umieścić szkołę muzyczną, bibliotekę, muzeum, szkołę językową, sale koncertowe i przestrzenie wystawowe.

Co ciekawe, pierwotny projekt był mniejszy. Początkowo Pałac miał mieć tylko dwa piętra, ale kiedy budowa już trwała, burmistrz Bernády przekonał architektów do dodania kolejnej kondygnacji. Powód był dość praktyczny – okazało się, że szkoła muzyczna potrzebuje więcej miejsca, niż pierwotnie zakładano.

Pałac, który opowiada legendy

Najbardziej niezwykłą częścią budynku jest Sala Lustrzana. Już sama jej nazwa brzmi trochę baśniowo. Pochodzi od dwóch potrójnych weneckich luster ustawionych naprzeciwko siebie na końcach sali. Jednak prawdziwą atrakcją jest dwanaście ogromnych witraży wykonanych w 1913 roku w pracowni słynnego budapeszteńskiego artysty Miksy Rótha.

I tutaj zaczyna się najciekawsza część. Witraże nie są przypadkowym zbiorem dekoracyjnych obrazów. Opowiadają historie.

Część z nich przedstawia codzienne życie Seklerów – ich domy, stroje, zajęcia i tradycyjną architekturę. Inne odnoszą się bezpośrednio do seklerskich legend. Cztery centralne witraże przedstawiają natomiast sceny z popularnych węgierskich ballad ludowych.

Wśród przedstawionych opowieści znajdują się między innymi historie o Budai Ilonie, Salamon Sarze, Kadar Kacie oraz pięknej Julii zabranej do nieba. Są to opowieści pełne miłości, zdrady, śmierci, nadprzyrodzonych wydarzeń i tragicznych wyborów. 

Jedna z nich opowiada o dziewczynie oszukanej przez diabła, inna o zakazanej miłości, a jeszcze inna o młodej kobiecie, która umiera i zostaje opłakiwana przez matkę.

Warto więc podczas zwiedzania Pałacu nie traktować witraży wyłącznie jako dekoracji. To właściwie ogromna księga dawnych legend, zapisana szkłem i światłem.

„Klejnot” secesji

Pałac Kultury robi ogromne wrażenie również z zewnątrz. Fasada jest pełna mozaik, płaskorzeźb, ornamentów, ceramiki, fresków i kolorowych elementów. W środku znajdują się między innymi polichromowane płytki z fabryki Zsolnay, bogato zdobione schody, malowidła i złocenia. Całość miała tworzyć coś w rodzaju „dzieła totalnego”, w którym architektura, malarstwo, rzeźba, rzemiosło artystyczne i muzyka tworzą jedną całość.

Szczególnie interesująca jest sala koncertowa. Zamontowano w niej w 1913 roku ogromne organy wyprodukowane przez śląską firmę Rieger. Instrument posiadał aż 4463 piszczałki i 63 głosy.

Co ciekawe, witraże z Sali Lustrzanej miały być prezentowane na międzynarodowej wystawie sztuki dekoracyjnej w San Francisco w 1914 roku. Ostatecznie wybuch I wojny światowej pokrzyżował te plany – na wystawę wysłano jedynie projekty, które zresztą zostały nagrodzone.

Dzisiaj w Pałacu Kultury działają między innymi biblioteka, muzeum, muzeum sztuki i filharmonia. Zwiedzający mogą zobaczyć foyer, klatki schodowe, Salę Lustrzaną, Małą Salę oraz Wielką Salę koncertową.

Jeszcze jedna ciekawostka – miasto dwóch kultur

Târgu Mureș jest szczególnie interesujące dlatego, że jego historię trudno przypisać wyłącznie jednemu narodowi. Przez wieki spotykały się tutaj kultura węgierska, seklerska, rumuńska, niemiecka i żydowska. Właśnie dlatego miasto jest ciekawym miejscem do obserwowania skomplikowanej historii Transylwanii – regionu, w którym granice polityczne zmieniały się znacznie częściej niż język, tradycje czy pamięć mieszkańców.

Park Wisławy Szymborskiej, Kraków

Park im. Wisławy Szymborskiej przy ul. Karmelickiej jest jednym z ciekawszych nowych zielonych miejsc Krakowa, przede wszystkim dlatego, że nie jest typowym „pomnikiem” noblistki. 

Zamiast rzeźby czy monumentalnego monumentu miasto stworzyło miejsce, w którym można po prostu usiąść, spacerować, czytać i obserwować przyrodę. 

Park otwarto 2 lipca 2023 roku, dokładnie w setną rocznicę urodzin Szymborskiej. Powstał dzięki projektowi zgłoszonemu do budżetu obywatelskiego, który poparło blisko 9 tysięcy krakowian.

Park Wisławy Szymborskiej znajduje się przy ul. Karmelickiej 24b, w miejscu, które wcześniej zajmował betonowy parking. To zresztą jedna z najciekawszych historii tego parku: przestrzeń mocno zdegradowana została całkowicie przekształcona w zieloną enklawę w samym centrum miasta.

Są tutaj ławki, trawnik, drzewa, strumyk, a nawet mały sad. Najbardziej oczywiste są jednak literackie nawiązania do Szymborskiej. Wśród zieleni umieszczono cytaty z jej wiersza Możliwości. To bardzo dobry pomysł, bo teksty poetki nie zostały zamknięte na tablicy pamiątkowej. Pojawiają się podczas zwykłego spaceru, trochę jak niespodziewane odkrycia.

Na ścianie budynku przy Karmelickiej 28, tuż obok parku, znajduje się mural, którego centralnym elementem jest wiersz „Nic dwa razy”. Dzięki temu park nie kończy się właściwie na swojej zielonej przestrzeni – twórczość Szymborskiej wychodzi również na otaczającą ją miejską architekturę.

Termopile - pomnik Leonidasa i 300, Grecja

Termopile to miejsce, które przeszło do historii jako symbol walki garstki ludzi z potężnym przeciwnikiem. Dzisiaj znajduje się tu niewielki kompleks pomników, z których najbardziej charakterystyczny jest monumentalny posąg króla Sparty Leonidasa. Stoi on w pobliżu współczesnej drogi, mniej więcej w rejonie dawnego przesmyku, w którym w 480 roku p.n.e. rozegrała się słynna bitwa. Współczesny pomnik wzniesiono w 1955 roku, a jego autorem był grecki rzeźbiarz Vasos Falireas. Leonidas przedstawiony jest jako uzbrojony hoplita – z hełmem, tarczą i włócznią.

Pod posągiem znajduje się krótki, ale niezwykle wymowny napis po grecku: „ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ” (czytane "molon lave") – „Przyjdź i weź”. Według tradycji tak właśnie Leonidas odpowiedział Kserksesowi, gdy perski król zażądał, aby Grecy złożyli broń. To jedno z najbardziej znanych powiedzeń związanych ze Spartą i do dziś jest symbolem nieugiętej postawy.

Bitwa pod Termopilami

Sama bitwa wydarzyła się podczas drugiej wielkiej perskiej wyprawy przeciw Grecji. W 480 roku p.n.e. ogromna armia perskiego króla Kserksesa I ruszyła na południe. Grecy musieli znaleźć miejsce, w którym niewielkie siły mogłyby zatrzymać przeciwnika. Idealne wydawały się Termopile – wąski przesmyk pomiędzy górami a morzem. Nazwa oznacza zresztą „Gorące Wrota” i nawiązuje do znajdujących się tutaj źródeł termalnych.

Leonidas nie dowodził jednak wyłącznie słynnymi „300 Spartanami”. Początkowo pod jego rozkazami znalazło się około 7 tysięcy Greków z różnych polis, a 300 Spartan stanowiło elitarną grupę wojowników. Przez trzy dni Grecy odpierali perskie ataki. Wąski teren sprawiał, że Persowie nie mogli wykorzystać swojej ogromnej przewagi liczebnej. Ciężkozbrojni greccy hoplici, walczący w zwartej falandze, byli w takim miejscu wyjątkowo skuteczni.

Sytuację zmieniła zdrada. Grek imieniem Efialtes z Malis wskazał Persom górską ścieżkę zwaną Anopaja, którą można było obejść greckie pozycje i zaatakować obrońców od tyłu. Kiedy Leonidas dowiedział się, że jego armia zostanie okrążona, większość Greków odesłał. Sam pozostał z 300 Spartanami oraz 700 Tespijczykami i około 400 Tebańczykami. Wszyscy oni znaleźli się w ostatniej fazie bitwy.

I tutaj zaczyna się historia, która przez następne 2500 lat obrosła legendą. Leonidas i jego ludzie zginęli, ale ich opór pozwolił pozostałym Grekom wycofać się i przygotować do dalszej walki. Z militarnego punktu widzenia Termopile były porażką Greków. Z punktu widzenia propagandy i morale stały się jednak niezwykle ważnym zwycięstwem symbolicznym. Współczesne greckie dziedzictwo historyczne podkreśla właśnie ten aspekt: ofiara Leonidasa i jego żołnierzy stała się symbolem obowiązku wobec ojczyzny i poświęcenia.

Co ciekawe, 300 Spartan nie było jedynymi bohaterami ostatniej fazy bitwy. Szczególnie ważni byli Tespijczycy. Około 700 mieszkańców Tespiów zdecydowało się pozostać i walczyć razem ze Spartanami. Ich udział przez wieki pozostawał jednak w cieniu sławy Leonidasa. Współcześnie również ich upamiętniono – niedaleko pomnika Leonidasa znajduje się monument poświęcony 700 Tespijczykom, wzniesiony w 1997 roku.

Jeszcze bardziej niezwykłym miejscem jest niewielkie wzgórze Kolonos, znajdujące się w pobliżu pomnika. Według tradycji to właśnie tutaj rozegrała się ostatnia faza bitwy. Dziś znajduje się tam kamienna tablica z jednym z najsłynniejszych epitafiów starożytności, przypisywanym poecie Simonidesowi z Keos:

„Przechodniu, powiedz Sparcie: tu leżą jej syny, prawom jej do ostatniej posłuszni godziny.”

Oryginalna starożytna stela nie zachowała się. Dzisiejszą tablicę ustawiono w latach 50. XX wieku, wykorzystując tekst starożytnego epitafium.

Termopile - pomnik

To właśnie ten napis jest, moim zdaniem, nawet bardziej przejmujący niż pomnik Leonidasa. Nie mówi o zwycięstwie ani o zemście. Nie wychwala nawet wprost bohaterstwa. Prosi jedynie przechodnia, aby przekazał Sparcie wiadomość: jej żołnierze wykonali swój obowiązek.

Warto też pamiętać, że współczesne Termopile wyglądają zupełnie inaczej niż w czasach Leonidasa. Dawny przesmyk był bardzo wąski i znajdował się pomiędzy górami a Zatoką Malijską. Przez ponad dwa tysiące lat rzeka Spercheios nanosiła jednak osady, przez co linia brzegowa przesunęła się o kilka kilometrów. Miejsce, które dzisiaj oglądamy, nie przypomina więc dokładnie pola bitwy z 480 roku p.n.e.

To prowadzi do bardzo ciekawej ciekawostki: gdyby Leonidas stanął dzisiaj w miejscu bitwy, prawdopodobnie nie rozpoznałby krajobrazu. Termopile nie są już ciasną gardzielą między morzem a górami. Zmieniła je geologia, działalność rzeki i człowiek.

W pobliżu pomnika znajdują się również gorące źródła, od których miejsce otrzymało swoją starożytną nazwę. Można więc powiedzieć, że Termopile łączą w jednym miejscu trzy różne historie: starożytną bitwę, legendę Leonidasa oraz żywą do dziś tradycję źródeł termalnych.

Jest w tym miejscu jeszcze jeden paradoks. Pomnik Leonidasa jest stosunkowo młody – pochodzi z 1955 roku – ale jego przesłanie ma ponad dwa tysiące lat. Współczesny posąg stał się jedynie materialnym symbolem historii, która już w starożytności została zamieniona w legendę. A kilka kroków dalej znajduje się skromna tablica z epitafium Simonidesa. Razem tworzą niezwykłą parę: potężny wojownik z brązu i kilka słów skierowanych do przypadkowego przechodnia.

Dzisiaj miejsce jest otwartym terenem pamięci i można je zwiedzać bezpłatnie. Oficjalny grecki portal Hellenic Heritage wskazuje, że od pomnika Leonidasa można przejść na wzgórze Kolonos, gdzie znajduje się miejsce ostatniej walki.

Fanad Head Lighthouse - najpiękniejsza latarnia Irlandii

Fanad Head Lighthouse należy do tych irlandzkich latarni, których historia zaczęła się od prawdziwej morskiej tragedii. Stoi na wysuniętym w Atlantyk półwyspie Fanad w hrabstwie Donegal, przy wejściu do Lough Swilly – jednego z największych naturalnych portów na irlandzkim wybrzeżu. Dziś uchodzi za jedną z najpiękniejszych latarni Irlandii, ale jej biała wieża kryje przede wszystkim opowieść o katastrofach, sztormach, samotnym życiu latarników i niezwykłych historiach, które przez lata narosły wokół tego miejsca.

Wszystko zaczęło się od katastrofy HMS Saldanha

W nocy z 4 grudnia 1811 roku potężny sztorm dopadł brytyjską fregatę HMS Saldanha. Okręt oraz mniejsza jednostka HMS Talbot próbowały znaleźć schronienie w Lough Swilly, jednak Saldanha uderzyła w skały w pobliżu Fanad Head i została rozbita. Zginęło ponad 250 osób, wśród nich młody kapitan William Pakenham.

Katastrofa wywołała dyskusję o konieczności zbudowania latarni. Kapitan Hill z Royal Navy, który znał niebezpieczne wody północno-zachodniego wybrzeża Irlandii, przekonywał, że gdyby w tym miejscu znajdowało się światło nawigacyjne, Saldanha prawdopodobnie nie zatonęłaby. Wniosek został zaakceptowany i rozpoczęto przygotowania do budowy.

Prace ruszyły w 1815 roku, a pierwsze światło zapłonęło 17 marca 1817 roku – w dzień świętego Patryka. Projektantem był George Halpin, jeden z najważniejszych irlandzkich inżynierów zajmujących się budową latarni morskich. Pierwsza latarnia była jednak znacznie mniejsza od obecnej.

Przed ponad 200 laty jej światło nie wyglądało tak jak dzisiejsze. Wykorzystywano dziewięć lamp Arganda zasilanych olejem spermacetowym i paraboliczne reflektory. Światło było białe od strony Lough Swilly, natomiast od strony morza miało kolor czerwony. Przy dobrej pogodzie można je było dostrzec z odległości około 14 mil.

Obecna wieża nie jest pierwszą

To jedna z ciekawszych rzeczy, o których łatwo zapomnieć podczas oglądania Fanad Head. Dzisiejsza wieża pochodzi z 1886 roku. W XIX wieku uznano, że pierwotna konstrukcja jest zbyt niska i światło powinno być znacznie lepiej widoczne od strony Atlantyku. Zbudowano więc większą wieżę tuż obok starej. Nowa konstrukcja rozpoczęła pracę 1 września 1886 roku.

Dzisiejsza wieża ma 22 metry wysokości, ale samo światło znajduje się 39 metrów nad poziomem morza. Na szczyt prowadzi 76 stopni – 59 wykonanych z granitu oraz 17 schodów drabiniastych.

Warto zwrócić uwagę na charakterystyczną czerwoną część światła. Nie jest ona dekoracją. Sektory światła wskazują marynarzom miejsca szczególnie niebezpieczne dla żeglugi, między innymi Swilly Rocks. Dzisiejsze światło błyska pięć razy w ciągu 20 sekund i ma zasięg do 18 mil morskich dla światła białego.

Najbardziej niezwykła historia? Papuga z rozbitego okrętu

Z katastrofą Saldanha związana jest historia, która brzmi niemal jak legenda. Według zachowanej tradycji jedynym żywym stworzeniem, które miało przetrwać katastrofę, była… papuga należąca do załogi. Miała zostać odnaleziona z obrożą, na której znajdowała się informacja związana z okrętem i kapitanem Pakenhamem. I tutaj opowieść robi się naprawdę makabryczna. Według miejscowej historii ptak został kilka tygodni później zastrzelony. 

Latarnia miała swoich mieszkańców

Fanad Head nie była jedynie samotną wieżą stojącą na końcu skalistego półwyspu. Przez dziesięciolecia mieszkały tutaj całe rodziny latarników. Główny latarnik i jego pomocnik mieszkali na miejscu wraz z rodzinami, a zimą zatrudniano dodatkowo trzeciego pracownika.

Ostatni główny latarnik przeszedł na emeryturę w 1983 roku. Od tego momentu Fanad przestała być klasyczną stacją z mieszkającym tam na stałe zespołem latarników i została stacją obsługiwaną przez dozorcę.

Fanad i tajemnica zatopionego złota

W pobliżu Fanad Head znajduje się również miejsce związane z jednym z najbardziej niezwykłych wraków I wojny światowej – SS Laurentic. Statek zatonął w styczniu 1917 roku po wejściu na niemieckie miny. Zginęło 354 ludzi. Wrak znajdował się około trzech mil morskich od Fanad Lighthouse.

Laurentic przewoził ogromny transport złota. Po katastrofie rozpoczęła się jedna z najbardziej niezwykłych operacji poszukiwawczych w historii irlandzkiego wybrzeża. Przez siedem lat wykonano ponad 5000 nurkowań, a z wraku wydobyto większość z 3211 sztabek złota. 22 sztabki nigdy nie zostały odnalezione.

Jeszcze jeden wrak – HMS Audacious

Okolice Fanad Head były niebezpieczne również podczas I wojny światowej. 24 października 1914 roku brytyjski pancernik HMS Audacious wpłynął na niemiecką minę na północny zachód od Fanad Head. Okręt nie zatonął podczas walki – został utracony podczas ćwiczeń. Jego około 900-osobową załogę udało się uratować. Próbowano nawet odholować jednostkę w kierunku Lough Swilly, a w operacji uczestniczył między innymi RMS Olympic, siostrzany statek słynnego Titanica. Ostatecznie ciężkie fale zerwały liny holownicze i Audacious zatonął.

Latarnia, która pomagała innym latarniom

W 1969 roku przy Fanad Head powstało lądowisko dla helikopterów. Nie chodziło wtedy o turystów. Latarnia stała się bazą dla obsługi odległych latarni na wyspach Tory i Inishtrahull. Helikoptery mogły dzięki temu znacznie łatwiej dostarczać zaopatrzenie i wymieniać personel pracujący w bardzo trudnych warunkach.

Dzisiaj dawne lądowisko jest częścią historii miejsca. W pobliżu znajduje się również ekspozycja dotycząca latarni, jej mieszkańców i morskiego dziedzictwa Fanad.

Fanad Head dzisiaj

Fanad Head nadal jest czynną latarnią morską i należy do systemu Commissioners of Irish Lights. Jednocześnie stała się jedną z atrakcji turystycznych północnego Donegalu i częścią projektu Great Lighthouses of Ireland. W 2016 roku udostępniono ją zwiedzającym, a odrestaurowane domy dawnych latarników przekształcono w miejsca noclegowe.

I chyba właśnie to robi największe wrażenie: Fanad nie jest zabytkiem, który dawno przestał pełnić swoją funkcję. Latarnia nadal pracuje, tak jak robiła to od 1817 roku. Zmieniły się źródła energii, optyka i sposób obsługi, ale idea pozostała dokładnie taka sama – ostrzegać statki przed niebezpiecznym wybrzeżem.

A krajobraz wokół latarni jest niemal stworzony dla irlandzkich legend. Atlantyk, skaliste klify, gwałtowne sztormy, wraki na dnie morza, zaginione sztabki złota i opowieść o papudze, która miała przeżyć katastrofę całego okrętu. Nic dziwnego, że Fanad Head jest dziś jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc północnego Donegal oraz Wild Atlantic Way – słynnej, liczącej około 2500 km trasy turystycznej prowadzącej wzdłuż zachodniego wybrzeża Irlandii, od hrabstwa Donegal na północy aż po hrabstwo Cork na południu.

Most Kłamców w Sibiu, Rumunia

Most Kłamców w Sibiu, Rumunia

Most Kłamców (rum. Podul Minciunilor) to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w historycznym centrum miasta Sibiu (Sybin). Jest niewielki, ale wokół niego narosło wiele opowieści. Co ciekawe, prawdziwa historia jego nazwy jest prawdopodobnie znacznie mniej romantyczna niż legendy.

Most, który słucha kłamstw

Na Moście Kłamców lepiej uważać na to, co się mówi. Według najbardziej znanej legendy konstrukcja ma niezwykłą właściwość: potrafi rozpoznać kłamstwo. Kiedy ktoś stojący na moście wypowiada nieprawdę, most zaczyna skrzypieć i jęczeć. Przy większym kłamstwie ma podobno trząść się mocniej, a przy wyjątkowo bezczelnym – zawalić się i strącić kłamcę w dół. Oczywiście przez ponad 160 lat istnienia most nie udowodnił, aby posiadał takie zdolności, ale legenda do dziś jest jedną z najbardziej charakterystycznych opowieści Sybina.

I właśnie dlatego turyści często robią sobie tutaj zdjęcia, stojąc na środku mostu i składając rozmaite deklaracje. Zwłaszcza zakochani mają powód, by potraktować legendę poważnie. Dawniej właśnie młode pary miały upodobać sobie to miejsce, a opowieść głosiła, że jeśli chłopak przysięgnie dziewczynie miłość do końca życia, a będzie to tylko pięknie brzmiące kłamstwo, most może go za to ukarać.

Skąd właściwie wzięła się nazwa?

Tutaj zaczyna się najciekawsza część historii, ponieważ Most Kłamstw wcale nie został nazwany od kłamców.

Obecny most powstał w 1859 roku. Wcześniej znajdował się tutaj drewniany most i przejście prowadzące przez zabudowania. W połowie XIX wieku postanowiono przebudować ten fragment miasta. Rząd budynków stojących nad przejściem rozebrano w 1851 roku, a kilka lat później wzniesiono nowoczesną konstrukcję z żeliwa. Most został wykonany przez niemiecką hutę Friedrich Hütte i oficjalnie otwarto go 17 grudnia 1860 roku.

Była to wówczas prawdziwa nowinka techniczna. Podul Minciunilor jest pierwszym żeliwnym mostem zbudowanym na terenie dzisiejszej Rumunii. Co więcej, jego konstrukcja była nietypowa, ponieważ nie posiadał klasycznych podpór pośrodku ulicy. Z tego powodu nazywano go po niemiecku Liegenbrücke, czyli „Mostem Leżącym”.

I właśnie tutaj doszło do językowego zamieszania. Niemieckie określenie Liegenbrücke było bardzo podobne w brzmieniu do Lügenbrücke, czyli „Mostu Kłamstw”. Z czasem druga wersja zaczęła funkcjonować wśród mieszkańców, a wokół nowej nazwy zaczęły powstawać legendy, które miały wyjaśnić, dlaczego most jest „kłamliwy”.

Kupcy, którzy oszukiwali klientów

Jedna z miejscowych legend przenosi nas do czasów, kiedy okolice dzisiejszego mostu były częścią ruchliwego miejsca handlowego. Kupcy mieli zachwalać swoje towary znacznie bardziej, niż na to zasługiwały. Sprzedawca mógł zapewniać, że jego produkt jest najlepszy w całym mieście, że pochodzi z najodleglejszych krain albo że klient właśnie otrzymuje wyjątkową okazję.

Problem pojawiał się wtedy, gdy ktoś odkrywał, że kupiec zwyczajnie kłamał.

Według legendy Most Kłamców miał być szczególnie niebezpieczny dla nieuczciwych handlarzy. Jeśli ktoś próbował oszukać klienta właśnie w tym miejscu, konstrukcja miała zareagować skrzypieniem. Najwięksi oszuści mogli zaś skończyć znacznie gorzej.

Trudno oczywiście powiedzieć, ile w tej historii jest średniowiecznej tradycji, a ile późniejszej turystycznej opowieści. Sam fakt, że w tym miejscu od dawna funkcjonowały przejścia i przestrzeń związana z handlem, sprawił jednak, że legenda o kłamliwych kupcach dobrze pasowała do charakteru miejsca.

Jeszcze ciekawsza legenda o zakochanych

Najbardziej romantyczna wersja opowieści dotyczy młodych kobiet i mężczyzn.

Podobno dziewczęta z Sybina spotykały się tutaj z młodymi mężczyznami, którzy składali im wielkie deklaracje miłości. Problem polegał na tym, że nie zawsze były one prawdziwe. Młodzieniec mógł przysięgać, że kocha dziewczynę, że poślubi ją albo że wróci następnego dnia – po czym znikał bez śladu.

W takiej sytuacji Most Kłamców miał być miejscem szczególnie niebezpiecznym. Według legendy most znał prawdę o zakochanych. Jeśli ktoś składał fałszywe obietnice, jego kłamstwo miało zostać natychmiast ujawnione.

Z czasem powstała nawet bardziej złośliwa wersja tej historii: most miał szczególnie nie lubić mężczyzn, którzy uwodzili dziewczęta pięknymi słowami, choć wcale nie zamierzali się z nimi żenić. Można więc powiedzieć, że był czymś w rodzaju XIX-wiecznego wykrywacza kłamstw – tyle że bardzo surowego.

A co z czarownicami?

Wśród opowieści związanych z mostem pojawia się również motyw czarownic i fałszywych przepowiedni. Według jednej z miejscowych tradycji w okolicy karano kobiety, których przepowiednie się nie sprawdziły. Jeśli ktoś twierdził, że posiada nadprzyrodzoną wiedzę i potrafi przewidzieć przyszłość, a później rzeczywistość brutalnie weryfikowała jego słowa, można było uznać, że była to po prostu kolejna forma oszustwa.

To oczywiście należy traktować jako legendę, a nie opis udokumentowanego sposobu wymierzania sprawiedliwości. Pokazuje jednak, jak szeroko rozumiano „kłamstwo” przypisywane temu miejscu – nie chodziło wyłącznie o zwykłe oszustwo, lecz także o fałszywe obietnice, plotki i przepowiednie.

Most, który zastąpił mroczny tunel

Historia miejsca jest ciekawa również dlatego, że obecny romantyczny most zastąpił coś, co wcale nie było romantyczne.

Przed XIX-wieczną przebudową znajdował się tutaj zadaszony, sklepiony przejazd prowadzący pod zabudowaniami. Wąskie przejście łączyło różne części miasta i było jednym z punktów komunikacyjnych prowadzących do historycznego centrum.

Z czasem okolica stała się jednak bardzo nieprzyjemna. Stara zabudowa była ciasna, a pod przejściem gromadziły się odpady. W XIX wieku miejsce miało opinię brudnego i niezdrowego. Ostatecznie w 1851 roku wyburzono budynki stojące nad przejazdem, a kilka lat później zastąpił je nowoczesny most.

Można więc powiedzieć, że Podul Minciunilor jest jednym z przykładów XIX-wiecznej modernizacji Sybina. Stare, ciasne przejście zostało zastąpione lekką, żeliwną konstrukcją, która stała się później jednym z symboli miasta.

Mały most, ale prawdziwa perełka architektury

Pod względem rozmiarów most nie robi ogromnego wrażenia. Ma około 10 metrów długości, ale jego dekoracja jest niezwykle staranna. Konstrukcja została wykonana z czterech spłaszczonych łuków z żeliwa, a balustrady ozdobiono rozetami, motywami geometrycznymi i roślinnymi w duchu neogotyku.

Na moście można zobaczyć także herb Sybina, a na jego północnej stronie znajdują się napisy „1859” oraz „Friedrichs Hütte”, przypominające o dacie powstania konstrukcji i jej wykonawcy. Cztery kamienne postumenty przy wejściach podtrzymują żeliwne latarnie.

Most łączy Piața Mică, czyli Mały Rynek, z Piața Huet. Znajduje się więc w samym środku najstarszej części Sybina. Przechodząc przez niego, można niemal natychmiast znaleźć się w zupełnie innej części historycznego miasta.

„Oczy” Sybina patrzą z dachów

Warto po przejściu przez most spojrzeć w górę. Sybin słynie z charakterystycznych dachów starych kamienic, w których znajdują się niewielkie okienka przypominające oczy. Mieszkańcy i przewodnicy nazywają je często „oczami Sybina”. Oficjalny portal turystyczny miasta podkreśla, że podczas spaceru można odnieść wrażenie, iż stare domy obserwują przechodniów.

W połączeniu z legendą o moście tworzy to niezwykłą atmosferę. Z jednej strony mamy budowlę, która – według opowieści – słyszy każde kłamstwo, z drugiej zaś dachy, które wyglądają tak, jakby całe miasto patrzyło na spacerujących.

Czy most naprawdę „wykrywa” kłamstwa?

Na szczęście dla turystów – nie. Można bez obaw stanąć na środku i powiedzieć największą nawet bzdurę. Most prawdopodobnie nie zareaguje.

Ale jest w tej historii coś sympatycznego. Podul Minciunilor jest przykładem miejsca, w którym historia i legenda wzajemnie się uzupełniają. Wiemy dokładnie, kiedy powstała obecna konstrukcja, kto ją wykonał i dlaczego była techniczną nowinką. Nie wiemy natomiast, ile prawdy kryje się w opowieściach o zakochanych, kupcach i przepowiedniach. I być może właśnie dlatego most jest tak popularny.

Najlepiej więc potraktować go zgodnie z miejscową tradycją: przejść na drugą stronę, spojrzeć na żeliwne ornamenty, a potem bardzo dobrze zastanowić się, zanim wypowie się tutaj jakąkolwiek wielką obietnicę. Nigdy przecież nie wiadomo, czy most rzeczywiście nie ma lepszego słuchu, niż nam się wydaje.