Zamek Królewski na Wawelu - Skarbiec

Zamek Królewski na Wawelu - Skarbiec Koronny

Zamek Królewski na Wawelu to jedno z najważniejszych miejsc polskiego dziedzictwa. To tu znajdują się jedne z najważniejszych skarbów naszej historii. Wystawa Skarbiec Koronny pokazuje potęgę dawnego królestwa i jego dramatyczne losy.

Ciekawostki o Skarbcu

Jednym z najbardziej znanych eksponatów jest Szczerbiec – miecz koronacyjny królów Polski. Legenda mówi, że wyszczerbienie powstało, gdy Bolesław I Chrobry uderzył nim w Złotą Bramę w Kijowie. W rzeczywistości miecz powstał później, ale sama legenda była tak silna, że przez wieki traktowano ją niemal jak fakt.

W skarbcu znajdują się również insygnia królewskie – choć większość oryginałów została zrabowana przez Prusaków w XVIII wieku, to zachowane fragmenty i rekonstrukcje pozwalają wyobrazić sobie splendor dawnych koronacji.

Ciekawym eksponatem jest też kolekcja broni ceremonialnej i zbroi, w tym elementy należące do Zygmunt II August. Pokazują one nie tylko funkcję militarną, ale też ogromną wagę symboliki władzy.

Część skarbów dopiero całkiem niedawno wróciła do Polski. W czasie II wojny światowej najcenniejsze obiekty ewakuowano aż do Kanady, gdzie były ukrywane przez lata.

Co warto zobaczyć w Skarbcu

Największe wrażenie robi oczywiście wspomniany Szczerbiec, bo jest jednym z niewielu autentycznych symboli polskiej monarchii, które przetrwały do dziś.

W Skarbcu Koronnym można też zobaczyć królewskie klejnoty i ozdoby, choć częściowo odtworzone, oddają przepych epoki Jagiellonów.

Duże zainteresowanie budzą także arrasy i przedmioty codziennego użytku należące do dworu. Dzięki nim można zobaczyć, jak wyglądało życie na Wawelu.

Pałac Schönbrunn, Austria

Pałac Schönbrunn to jedna z najbardziej imponujących rezydencji Europy i zarazem symbol dawnej potęgi dynastii Habsburgów. Położony w Wiedniu, zachwyca nie tylko swoją skalą, ale też historią pełną splendoru, intryg i – jak przystało na dawne dwory – opowieści z pogranicza legendy.

Pałac Schönbrunn - historia

Historia pałacu sięga końca XVII wieku. Na polecenie cesarza Leopolda I Habsburga rozpoczęto budowę rezydencji myśliwskiej dla jego syna, przyszłego cesarza Józefa I Habsburga. Jednak prawdziwy rozkwit Schönbrunn zawdzięcza dopiero panowaniu Marii Teresy Habsburg w XVIII wieku. To ona przekształciła go w letnią rezydencję cesarską i centrum życia politycznego oraz towarzyskiego monarchii.

Pałac Schönbrunn - architektura

Architektura pałacu jest doskonałym przykładem baroku z elementami rokoka. Budynek, zaprojektowany m.in. przez Johanna Bernharda Fischera von Erlach, imponuje symetrią i monumentalnością. Fasada w charakterystycznej „żółci Schönbrunn” stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych widoków Wiednia. 

Wnętrza natomiast to prawdziwa uczta dla oka – ponad 1400 pomieszczeń, z których część udostępniono zwiedzającym, pełnych jest złoconych ornamentów, kryształowych żyrandoli i bogatych dekoracji.

Szczególne wrażenie robi Sala Lustrzana, gdzie – według tradycji – jako kilkuletnie dziecko wystąpił Wolfgang Amadeus Mozart przed cesarzową Marią Teresą. Legenda głosi, że po koncercie mały Mozart wskoczył jej na kolana i oznajmił, że chce ją poślubić – co tylko dodaje uroku tej anegdocie.

Pałac otaczają rozległe ogrody w stylu francuskim, pełne fontann, rzeźb i alei spacerowych. Na ich terenie znajduje się m.in. Glorietta – monumentalna budowla na wzgórzu, z której rozciąga się widok na cały kompleks. W ogrodach działa także najstarsze zoo świata, założone w 1752 roku.

Schönbrunn był świadkiem wielu ważnych wydarzeń historycznych. To tutaj rezydował Napoleon Bonaparte podczas okupacji Wiednia, a w XIX wieku pałac stał się ulubioną siedzibą cesarza Franciszka Józefa I, który spędził tu znaczną część swojego życia. W jego murach spędziła wiele lat również legendarna cesarzowa Elżbieta Bawarska, znana jako Sisi.

Z pałacem wiążą się także mniej oficjalne, bardziej tajemnicze opowieści. Jedna z nich mówi o „Białej Damie” – duchu kobiety w białej sukni, który ma pojawiać się w komnatach jako zwiastun ważnych wydarzeń lub nieszczęść w rodzinie cesarskiej. Inna legenda dotyczy samej nazwy Schönbrunn („piękne źródło”) – według niej cesarz Maciej Habsburg miał podczas polowania odkryć krystalicznie czyste źródło i zachwycony jego urodą nadać temu miejscu nazwę.

Antyk w kolekcji Lanckorońskich - Wystawa na Wawelu

Zamek Królewski na Wawelu prezentuje najnowszą wystawę czasową "Arcydzieła z kolekcji Lanckorońskich. Opowieść o antyku". Do tej wystawy wybrano z ogromnej i przebogatej  spuścizny Lancokorńskich te przedmioty, które przywiózł z Azji Mniejszej Karol Lanckorński. 

Kim był Karol Lanckoroński?

Karol Lanckoroński należał do najbardziej fascynujących polskich arystokratów przełomu XIX i XX wieku. Był nie tylko magnatem i właścicielem ogromnych dóbr, ale przede wszystkim wybitnym znawcą sztuki, podróżnikiem oraz mecenasem kultury. 

Urodził się w 1848 roku w Wiedniu, w rodzinie należącej do jednej z najbogatszych polskich rodzin ziemiańskich. Studiował prawo, ale znacznie bardziej interesowała go historia sztuki, archeologia i kultura antyczna. Szybko zaczął podróżować po Europie oraz Bliskim Wschodzie. Organizował wyprawy archeologiczne do Azji Mniejszej, czyli terenów dzisiejszej Turcji. W XIX wieku takie ekspedycje były czymś niezwykłym – wymagały ogromnych pieniędzy, kontaktów i odwagi. Lanckoroński dokumentował zabytki starożytne, sporządzał opisy ruin i wspierał badania archeologiczne.

Największą sławę przyniosła mu jednak kolekcja dzieł sztuki. Gromadził obrazy włoskiego renesansu, antyczne rzeźby, meble, tkaniny i rzadkie rękopisy. W jego zbiorach znajdowały się dzieła przypisywane takim mistrzom jak Rembrandt czy Sandro Botticelli. Część kolekcji przechowywał w swojej wiedeńskiej rezydencji, która przypominała prywatne muzeum. 

Wyprawy Karola Lanckorońskiego

Wyprawy Karola Lanckorońskiego do Azji Mniejszej należały do najbardziej ambitnych polskich przedsięwzięć naukowych końca XIX wieku. 

W jednej z nich uczestniczył wybitny malarz Jacek Malczewski. W czasach, gdy podróżowanie po terenach dzisiejszej Turcji było trudne i często niebezpieczne, Lanckoroński organizował prawdziwe ekspedycje badawcze, łączące archeologię, historię sztuki i dokumentację starożytnych zabytków.

Najważniejsza wyprawa odbyła się w latach 1882–1884. Lanckoroński podróżował głównie po Pamfilii i Pizydii – krainach pełnych ruin dawnych miast greckich i rzymskich. Towarzyszyli mu archeolodzy, rysownicy, fotografowie i architekci. Było to przedsięwzięcie nowoczesne jak na swoje czasy, ponieważ badacze nie ograniczali się do samego opisywania ruin. Tworzono dokładne szkice świątyń, teatrów i inskrypcji, wykonywano fotografie, a także sporządzano mapy stanowisk archeologicznych.

Szczególne zainteresowanie Lanckorońskiego budziły miasta starożytnej Pizydii, między innymi Termessos czy Sagalassos. Ruiny znajdowały się często wysoko w górach, z dala od głównych szlaków. Dotarcie tam wymagało wielodniowych podróży konno i transportowania sprzętu przez trudny teren. Europejczycy rzadko odwiedzali wtedy te miejsca, dlatego relacje z wypraw miały ogromną wartość naukową.

Lanckoroński fascynował się przede wszystkim tym, jak sztuka antyczna przenikała się z kulturą Wschodu. Interesowały go wpływy greckie, rzymskie i orientalne widoczne w architekturze oraz dekoracjach dawnych miast. W swoich zapiskach podkreślał, że wiele ruin znajduje się w miejscach niemal nietkniętych przez współczesną cywilizację, co dawało badaczom wyjątkową okazję do odkrywania świata antyku.

Efektem wypraw było monumentalne dzieło naukowe „Miasta Pamfilii i Pizydii”, opublikowane w kilku tomach. Zawierało ono ilustracje, fotografie i opisy zabytków. Publikacja szybko zdobyła uznanie europejskich uczonych i do dziś jest cennym źródłem dla historyków archeologii.