Stadnina i stajnie w Książu

Odwiedzając Zamek Książ, warto zajrzeć również do Stada Ogierów Książ. To nie tylko stadnina koni, ale także jeden z najcenniejszych zabytków związanych z dawną rezydencją Hochbergów.

To jedno z najstarszych i najbardziej znanych stad ogierów w Polsce. Choć oficjalnie Stado Ogierów Książ powstało w 1947 roku, jego korzenie sięgają XVIII wieku, kiedy książęta Hochbergowie wznieśli przy swojej rezydencji rozległy kompleks gospodarczy ze stajniami dla koni wierzchowych, zaprzęgowych i roboczych.

Zabytkowe stajnie w Książu

Stajnie przetrwały II wojnę światową niemal bez zniszczeń. Podczas gdy wiele zabudowań na Dolnym Śląsku ucierpiało w czasie wojny, zabytkowy kompleks stajenny zachował się w bardzo dobrym stanie. Dzięki temu do dziś można oglądać oryginalne XIX-wieczne rozwiązania architektoniczne, w tym kamienne posadzki, żeliwne okucia i historyczny układ budynków.

Budynki tworzą niezwykły czworobok.
Stajnie zostały rozmieszczone wokół dużych dziedzińców, tworząc charakterystyczny czworoboczny układ. Takie rozwiązanie ułatwiało codzienną pracę ze zwierzętami i jednocześnie chroniło konie przed wiatrem oraz niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Dziś jest to jeden z najlepiej zachowanych tego typu zespołów stajennych w Europie.

To kolebka koni rasy śląskiej.
Stado od dziesięcioleci specjalizuje się w hodowli koni śląskich – jednej z najstarszych polskich ras. Zwierzęta te słyną z siły, spokojnego charakteru i eleganckiego ruchu. Dawniej wykorzystywano je głównie do pracy w rolnictwie i zaprzęgach, dziś z powodzeniem startują także w zawodach sportowych.

To światowa stolica powożenia końmi śląskimi.
Na hipodromie Stada Ogierów Książ regularnie odbywają się międzynarodowe zawody w powożeniu. Startują w nich najlepsi zawodnicy z Europy, a konkursy rozgrywane są na wysokim poziomie sportowym. Obiekt wielokrotnie gościł mistrzostwa Polski oraz prestiżowe zawody międzynarodowe.

Tutaj szkolili się mistrzowie jeździectwa.
Już od lat 70. XX wieku organizowano w Książu specjalistyczne szkolenia z ujeżdżenia prowadzone przez uznanych trenerów z zagranicy. Dzięki temu ośrodek stał się jednym z najważniejszych centrów szkolenia jeździeckiego w Polsce.

W czasach pruskich nosiło nazwę Fürstenstein.
W 1935 roku państwo pruskie przejęło zamkowe stajnie, tworząc Stado Ogierów Fürstenstein. Trafiły tu konie ze zlikwidowanego stada w Lubiążu. W chwili wybuchu II wojny światowej hodowla liczyła aż 141 koni.

Można zwiedzać historyczne wnętrza.
Podczas zwiedzania z przewodnikiem turyści oglądają zabytkowe stajnie, poznają historię hodowli oraz dowiadują się, jak wygląda codzienna opieka nad końmi. W wielu boksach nadal mieszkają ogiery hodowlane, co sprawia, że zabytek wciąż pełni swoją pierwotną funkcję.

Stado znajduje się zaledwie kilka minut spacerem od Zamku Książ.
Położenie na skraju Książańskiego Parku Krajobrazowego sprawia, że jest to doskonałe uzupełnienie zwiedzania zamku i Palmiarni. Trasa prowadząca między tymi obiektami należy do najpiękniejszych spacerów w okolicy Wałbrzycha.

Nie tylko hodowla, ale również sport i rekreacja.
Obok działalności hodowlanej funkcjonuje tu Sudecki Ludowy Klub Sportowy Książ, którego zawodnicy od lat odnoszą sukcesy w skokach przez przeszkody, ujeżdżeniu i powożeniu. Ośrodek oferuje także lekcje jazdy konnej, przejażdżki i wydarzenia plenerowe.

Algarve, złote klify i plaże południowej Portugalii

Algarve, najbardziej wysunięty na południe region Portugalii, kojarzy się dziś przede wszystkim ze złotymi plażami, wysokimi klifami i łagodnym klimatem. Jego historia jest jednak znacznie starsza i bardziej złożona niż mogłoby się wydawać. Przez tysiące lat krzyżowały się tu szlaki handlowe Fenicjan, Kartagińczyków, Rzymian, Wizygotów i Maurów, a każdy z tych ludów pozostawił po sobie ślady widoczne do dziś.

Nie mam wielu zdjęć z pobytu w Algarve, bo byłam w Portugalii w latach 90. z aparatem analogowym i tylko 4 rolkami filmu, więc zdjęcia robiłam oszczędnie.

Historia Algarve

Nazwa „Algarve” pochodzi od arabskiego słowa „Al-Gharb”, oznaczającego „zachód”. W VIII wieku region znalazł się pod panowaniem Maurów, którzy wprowadzili zaawansowane systemy irygacyjne, nowe uprawy, takie jak cytrusy, migdały i figi, oraz rozwinęli miasta. Do dziś w architekturze wielu miejscowości można dostrzec wpływy arabskie, szczególnie w układzie wąskich uliczek i bielonych domów.

W XIII wieku Algarve zostało zdobyte przez chrześcijańskiego króla Portugalii, Afonso III. Mimo przyłączenia do Portugalii region przez długi czas zachowywał odrębny charakter. Co ciekawe, portugalscy monarchowie przez stulecia używali tytułu „Król Portugalii i Algarve”, podkreślając znaczenie tej krainy.

W epoce wielkich odkryć geograficznych Algarve odegrało niezwykle ważną rolę. W mieście Sagres działał książę Henryk Żeglarz, patron portugalskich wypraw morskich. Według tradycji właśnie tutaj miała funkcjonować szkoła nawigacji, gdzie doskonalono wiedzę kartograficzną i morską. Choć historycy spierają się o rzeczywisty charakter tej instytucji, Sagres pozostaje symbolem portugalskich odkryć geograficznych.

Plaże Algarve

W opowieści o Algarve warto zatrzymać się także przy jego najsłynniejszych plażach, które są nie tylko miejscem wypoczynku, ale również wyjątkowymi pomnikami natury. Charakterystyczne złociste klify regionu powstały miliony lat temu z osadów wapiennych i piaskowców, które Atlantyk nieustannie rzeźbi do dziś.

Praia de Dona Ana

Uważana za jedną z najpiękniejszych plaż Europy, Praia de Dona Ana znajduje się niedaleko miasta Lagos. Plaża otoczona jest wysokimi, złotymi klifami, pomiędzy którymi wyrastają fantazyjne skalne iglice. Nazwa plaży prawdopodobnie pochodzi od kobiety o imieniu Dona Ana, właścicielki okolicznych terenów, choć istnieje kilka wersji tej historii. Przez wieki niewielkie zatoczki w tej części wybrzeża służyły rybakom i żeglarzom jako schronienie przed sztormami. Dziś plaża zachwyca niezwykle przejrzystą wodą, która w słoneczne dni przybiera odcienie turkusu i szmaragdu.

Praia de São Rafael

Położona niedaleko Albufeiry Praia de São Rafael słynie z niezwykłych formacji skalnych. Fale Atlantyku przez tysiące lat wydrążyły w skałach tunele, łuki i groty przypominające naturalne rzeźby. Wiele z nich otrzymało własne nazwy. Miejscowi przewodnicy chętnie pokazują skały przypominające statek, most czy twarze ludzi. To jedno z najlepszych miejsc w Algarve do obserwowania geologicznych procesów, które nieustannie zmieniają krajobraz wybrzeża.

Ponta da Piedade

Choć nie jest klasyczną plażą, ten skalny przylądek stanowi jeden z największych symboli Algarve. Nazwa oznacza „Przylądek Miłosierdzia”. Z wysokości ponad 20 metrów można podziwiać labirynt grot, jaskiń i skalnych filarów wyrastających z oceanu. Według lokalnych legend niektóre skały przypominają postacie mnichów, gigantów czy morskich potworów. W dawnych czasach rybacy wierzyli, że w grotach mieszkają duchy morza, które podczas sztormów wydają tajemnicze dźwięki. Najpiękniej miejsce prezentuje się o wschodzie i zachodzie słońca, gdy złote skały przybierają intensywnie pomarańczową barwę.

Praia do Camilo

To jedna z najbardziej malowniczych plaż w Lagos. Aby się na nią dostać, trzeba zejść drewnianymi schodami liczącymi ponad 200 stopni. Nagrodą jest niewielka zatoka otoczona klifami i krystalicznie czystą wodą. Charakterystyczną atrakcją jest tunel wykuty w skale, który łączy dwie części plaży. Dawniej okoliczne zatoczki były wykorzystywane przez przemytników oraz rybaków, a liczne groty stanowiły doskonałe kryjówki. Dziś Praia do Camilo jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Portugalii i doskonałym przykładem krajobrazu, który uczynił Algarve sławnym na całym świecie.

Te cztery miejsca doskonale pokazują, dlaczego Algarve często nazywane jest „krainą złotych klifów”.

Legendy o Algarve

Z Algarve wiąże się wiele ciekawostek. Na zachodnim krańcu regionu znajduje się Przylądek św. Wincentego, który przez starożytnych Rzymian był uważany za jeden z krańców znanego świata. Zachody słońca oglądane z wysokich klifów należą do najpiękniejszych w Europie. W średniowieczu wierzono, że dalej rozciąga się już jedynie bezkresny ocean pełen potworów i nieznanych lądów.

Charakterystycznym symbolem Algarve są drzewa migdałowe. Każdej wiosny ich białe kwiaty pokrywają wzgórza regionu niczym śnieg. Z tym zjawiskiem związana jest jedna z najbardziej znanych lokalnych legend.

Opowiada ona o mauretańskim księciu Ibn-Almundim, który poślubił nordycką księżniczkę Gildę. Młoda kobieta tęskniła za śnieżnymi krajobrazami swojej ojczyzny i popadła w smutek. Aby przywrócić jej radość, książę polecił obsadzić całe wzgórza migdałowcami. Gdy drzewa zakwitły, białe płatki pokryły ziemię niczym śnieg, a księżniczka odzyskała szczęście. Do dziś kwitnące migdałowce przypominają o tej romantycznej historii.

Inna legenda związana jest z grotą Benagil Cave, jedną z najsłynniejszych atrakcji regionu. Według miejscowych opowieści w głębi jaskini ukryto skarby piratów, którzy przez stulecia wykorzystywali liczne zatoki i groty Algarve jako kryjówki przed królewską flotą. Choć skarbów nigdy nie odnaleziono, historie o ukrytym złocie są nadal popularne wśród mieszkańców.

Na wybrzeżu krążą także opowieści o syrenach i duchach marynarzy. Szczególnie w okolicach Lagos rybacy opowiadali o tajemniczych światłach pojawiających się nocą nad oceanem. Jedni uważali je za dusze zaginionych żeglarzy, inni za znaki ostrzegające przed sztormami.

Bocca del Diavolo (Usta Diabła), Amalfi, Włochy

Bocca del Diavolo to ogromna morska grota ukryta w pionowych wapiennych klifach w miejscowości Conca dei Marini na Wybrzeżu Amalfitańskim. Znajduje się tuż pod luksusowym hotelem Borgo Santandrea i jest najlepiej widoczna od strony morza. 

Największą osobliwością groty jest jej akustyka. Gdy wieje silniejszy wiatr lub fale uderzają o skalne ściany, z wnętrza wydobywa się głęboki, przeciągły pomruk przypominający ryk. To właśnie od tych tajemniczych dźwięków wzięła się nazwa „Bocca del Diavolo” – „Usta Diabła”. Dawni rybacy wierzyli, że są to odgłosy samego diabła zamkniętego we wnętrzu skały.

Bocca del Diavolo - legenda

Według miejscowej legendy diabeł miał ukrywać się w jaskini podczas gwałtownych sztormów i zwodzić żeglarzy dziwnymi dźwiękami. Ci, którzy podpływali zbyt blisko, ryzykowali rozbicie łodzi o ostre skały. Z tego powodu przez stulecia rybacy omijali grotę po zmroku, traktując ją z dużym respektem. Choć opowieść nie ma historycznego potwierdzenia, do dziś jest przekazywana przez lokalnych przewodników.

Niektórzy mieszkańcy opowiadają również, że podczas zachodu słońca światło wpadające do wnętrza groty tworzy złudzenie ogromnej, otwartej paszczy. To właśnie ten niezwykły efekt miał utrwalić nazwę miejsca.

Okoliczne wille

Okolice Conca dei Marini od XIX wieku były ulubionym miejscem wypoczynku włoskiej arystokracji i artystów. Strome klify zapewniały prywatność, a jednocześnie oferowały spektakularne widoki na Morze Tyrreńskie.

Jedną z najbardziej znanych rezydencji jest willa należąca niegdyś do włoskiej gwiazdy kina Sophia Loren. Aktorka wraz z mężem, producentem Carlo Ponti, często spędzała tutaj wakacje. Willa położona wysoko nad morzem pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych domów na całym wybrzeżu i można ją dostrzec jedynie z pokładu łodzi.

Tuż nad Bocca del Diavolo znajduje się również luksusowy hotel Borgo Santandrea, którego budynek harmonijnie wpisano w skałę. Z tarasów rozciąga się panorama obejmująca niemal całe Wybrzeże Amalfitańskie.

Wiele okolicznych willi posiada własne prywatne schody wykute w skale. Niektóre liczą ponad 300 stopni i prowadzą bezpośrednio do niewielkich pomostów lub ukrytych zatoczek. Dawniej była to jedyna droga, by dostać się do domów od strony morza.

Charakterystycznym elementem tych rezydencji są tarasy porośnięte cytrynami odmiany sfusato amalfitano. Cytrynowe ogrody nie tylko chroniły strome zbocza przed osuwaniem się ziemi, ale przez wieki stanowiły główne źródło utrzymania mieszkańców Conca dei Marini.

Wiele willi powstało na fundamentach dawnych wież strażniczych lub średniowiecznych zabudowań. W czasach, gdy Morze Tyrreńskie było nawiedzane przez piratów saraceńskich, z okolicznych punktów obserwacyjnych przekazywano sygnały ostrzegawcze o zbliżających się statkach. Dzięki temu mieszkańcy mogli schronić się w górach, pozostawiając wybrzeże puste przed nadejściem najeźdźców. 

Zamek w Edynburgu, atrakcje królewskiej siedziby

Edinburgh Castle to najważniejszy zabytek Szkocji i jedna z najlepiej zachowanych średniowiecznych twierdz w Europie. Położony na szczycie wygasłego wulkanu góruje nad miastem od ponad tysiąca lat. Na zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej 2–3 godziny, ponieważ na terenie zamku znajduje się wiele budynków, muzeów i punktów widokowych.

Co można zobaczyć podczas zwiedzania?

Klejnoty Koronne Szkocji (Honours of Scotland)
To największa atrakcja zamku. W specjalnie zabezpieczonej sali można zobaczyć szkocką koronę, berło i miecz państwowy – jedne z najstarszych zachowanych insygniów królewskich w Europie. Obok eksponowany jest również słynny Kamień Przeznaczenia (Stone of Destiny), wykorzystywany podczas koronacji szkockich, a obecnie także brytyjskich monarchów.

Pałac Królewski
W jego wnętrzach znajduje się komnata, w której w 1566 roku urodził się późniejszy król Anglii i Szkocji Jakub VI Stuart. Można zobaczyć historyczne apartamenty królewskie oraz ekspozycje poświęcone dynastii Stuartów.

Wielka Sala (Great Hall)
Jedna z najpiękniejszych średniowiecznych sal w Szkocji, ukończona dla króla Jakuba IV na początku XVI wieku. Zachwyca drewnianym stropem wykonanym z masywnych dębowych belek oraz kolekcją historycznej broni – mieczy, halabard i tarcz.

Kaplica św. Małgorzaty
To najstarszy zachowany budynek w Edynburgu. Powstała około 1130 roku i jest jedynym fragmentem zamku, który przetrwał liczne oblężenia z czasów średniowiecza. Niewielka romańska kaplica poświęcona została królowej Małgorzacie, późniejszej świętej.

Mons Meg
Na dziedzińcu stoi jedna z najsłynniejszych średniowiecznych bombard świata. Ta ogromna armata z XV wieku mogła wystrzeliwać kamienne kule ważące ponad 150 kg. Dziś jest jednym z najbardziej fotografowanych zabytków zamku.

Narodowe Muzeum Wojny
Ekspozycja przedstawia historię szkockich żołnierzy od XVII wieku po współczesność. Można zobaczyć mundury, broń, odznaczenia i pamiątki z obu wojen światowych.

Szkocki Narodowy Pomnik Wojenny
Monumentalne wnętrze upamiętnia ponad 150 tysięcy Szkotów poległych podczas I wojny światowej oraz ofiary kolejnych konfliktów. To jedno z najbardziej poruszających miejsc na terenie twierdzy.

Działo One O'Clock Gun
Od 1861 roku niemal codziennie (z wyjątkiem niedziel, Wielkiego Piątku i Bożego Narodzenia) dokładnie o godzinie 13:00 oddawany jest wystrzał z działa. Dawniej sygnał pomagał statkom w zatoce Firth of Forth ustawiać chronometry.

Punkty widokowe
Z murów rozciąga się panorama całego Edynburga – widać Stare Miasto, Nowe Miasto, wzgórze Arthur's Seat oraz zatokę Firth of Forth. Dla wielu turystów są to jedne z najpiękniejszych widoków w Szkocji.

Ceny biletów (2026)

Według oficjalnego cennika Historic Environment Scotland:

• bilet normalny (16–64 lata): 23,50 £ online, 26,00 £ w kasie,
• seniorzy (65+) oraz osoby bezrobotne: 19,00 £ online, 21,00 £ w kasie,
• dzieci (7–15 lat): 14,00 £ online, 15,50 £ w kasie,
• dzieci do 6. roku życia: wstęp bezpłatny,
• dostępne są również bilety rodzinne oraz bilety Flexi ważne przez 7 dni.

Audioprzewodnik kosztuje 4 £ i jest dostępny m.in. w języku polskim. W sezonie letnim bilety często wyprzedają się z dużym wyprzedzeniem, dlatego warto zarezerwować je wcześniej