Klify w Étretat, Francja

Klify w Étretat należą do najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów Francji. To spektakularne wapienne urwiska położone nad kanałem La Manche w Normandii, które od stuleci zachwycają turystów i artystów.

Białe klify powstały około 90 milionów lat temu, gdy obszar dzisiejszej Normandii znajdował się pod ciepłym morzem. Skały zbudowane są głównie z kredowego wapienia, w którym widoczne są ciemniejsze pasma krzemienia. Przez tysiące lat fale, wiatr i deszcz rzeźbiły wybrzeże, tworząc naturalne łuki skalne i groty.

Słoń i Iglica

Najbardziej znanymi formacjami są trzy skalne bramy. Pierwsza to Porte d'Aval, czyli „Brama Zachodnia”, druga to Porte d'Amont – „Brama Wschodnia”, a trzecia, największa, nosi nazwę Manneporte. Obok Porte d'Aval wznosi się słynna iglica skalna Aiguille, wysoka na około 70 metrów. Według miejscowej legendy przypomina ona ogromny kamienny obelisk wyrastający z morza. Gdy patrzy się na nie z odpowiedniego miejsca, łuk przypomina ogromnego słonia zanurzającego trąbę w morzu, a iglica wygląda jak przedmiot trzymany przez zwierzę. To skojarzenie stało się tak popularne, że mówi się o „słoniu z Étretat”. Szczególnie wyraźnie widać ten kształt o zachodzie słońca, gdy cienie podkreślają kontury skały. Wielu turystów przyjeżdża właśnie po to, by sfotografować „kamiennego słonia”

Claude Monet w Étretat

Klify rozsławił malarz Claude Monet. W latach 80. XIX wieku stworzył tutaj kilkadziesiąt obrazów, próbując uchwycić zmieniające się światło i kolory wybrzeża. Jego dzieła sprawiły, że Étretat stało się jednym z najpopularniejszych miejsc w Normandii.

Miejscowość przyciągała także wielu pisarzy. Guy de Maupassant spędzał tu wakacje i często opisywał okolicę w swoich utworach. Z kolei Maurice Leblanc umieścił w pobliżu klifów legendarną kryjówkę dżentelmena-włamywacza Arsène'a Lupina. Do dziś turyści odwiedzają dom pisarza zwany Le Clos Lupin.

Legendy

Z klifami wiąże się również ciekawa legenda o skarbach ukrytych we wnętrzu skał. Według miejscowych opowieści piraci i przemytnicy mieli wykorzystywać liczne groty jako schronienie i magazyny dla swoich łupów. Te historie stały się inspiracją dla wielu powieści przygodowych.

Warto wiedzieć, że choć klify wyglądają niezwykle solidnie, nieustannie ulegają erozji. Każdego roku morze zabiera kolejne fragmenty wybrzeża, dlatego niektóre ścieżki widokowe bywają okresowo zamykane. To właśnie ten proces sprawia jednak, że krajobraz Étretat stale się zmienia.

 Międzynarodowy Rajd Pojazdów Zabytkowych

Międzynarodowy Rajd Pojazdów Zabytkowych „KRAK” jest od lat związany z Krakowem i Małopolską. Organizatorem wydarzenia jest Automobilklub Krakowski, a jednym z najbardziej widowiskowych punktów programu bywa prezentacja samochodów na Rynku Głównym w Krakowie oraz Konkurs Elegancji o Puchar Prezydenta Miasta Krakowa.

Rajd odbywał się regularnie od lat 70. XX wieku. Bazą imprezy najczęściej była Wieliczka, skąd załogi wyruszały na trasy prowadzące przez Kraków, Niepołomice, Dobczyce czy Myślenice. W 2013 roku zabytkowe samochody można było podziwiać właśnie na Rynku Głównym w Krakowie.

Po kilku latach przerwy impreza powróciła pod nazwą „KRAK-LEGEND”. Współczesna edycja zachowuje krakowskie tradycje rajdu, choć trasy prowadzą również przez inne miejscowości Małopolski. W 2025 roku bazę rajdu ulokowano w Wieliczce, a trasa miała prowadzić m.in. przez Niepołomice, Dobczyce i Wiśnicz.

Pustelnia Brata Alberta, Kalatówki, Zakopane

Pustelnia Brata Alberta na Kalatówkach w Zakopanem jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc związanych z postacią św. Brata Alberta. Powstała nie tylko jako miejsce modlitwy, ale również jako schronienie dla braci i sióstr albertynów, którzy na co dzień pracowali wśród ubogich, chorych i bezdomnych. Sam Brat Albert uważał, że osoby poświęcające się służbie potrzebującym muszą mieć możliwość duchowej odnowy w ciszy i bliskości natury.

Jak powstała pustelnia Brata Alberta?

Historia pustelni rozpoczęła się pod koniec XIX wieku. Adam Chmielowski często odwiedzał Zakopane, gdzie spotykał się ze swoim przyjacielem, malarzem i architektem Stanisławem Witkiewiczem. Zachwycony tatrzańskim krajobrazem oraz korzystnym klimatem dla osób schorowanych, zaczął wysyłać tam swoich współbraci na wypoczynek i leczenie. Z czasem narodził się pomysł stworzenia stałej pustelni. Pomógł w tym hrabia Władysław Zamoyski, właściciel rozległych terenów pod Tatrami, który podarował albertynom działkę na Kalatówkach. Według zachowanej tradycji miał powiedzieć do zakonnika: „Bierz, ile chcesz”.

Budowę rozpoczęto w 1895 roku. Najpierw powstał prosty klasztor, a następnie kaplica Świętego Krzyża. Prace prowadzono pod osobistym nadzorem Brata Alberta, a projekty architektoniczne przygotował Stanisław Witkiewicz, twórca stylu zakopiańskiego. W budowie pomagali zarówno bracia albertyni, jak i miejscowi górale. Pustelnia szybko stała się miejscem modlitwy, pracy i wypoczynku dla członków zgromadzenia.

W 1902 roku siostry albertynki przejęły dotychczasową pustelnię na Kalatówkach, natomiast bracia albertyni wybudowali dla siebie nową pustelnię nieco wyżej. Brat Albert zamieszkał w niewielkiej drewnianej chatce obok kaplicy. Dziś można ją zwiedzać jako muzeum poświęcone świętemu. Zachowała się jego cela, skromnie urządzona zgodnie z franciszkańskim ideałem ubóstwa.

Pustelnia przetrwała wiele trudnych wydarzeń. W 1977 roku pożar zniszczył zabudowania albertynów, jednak klasztor został odbudowany. Kamień węgielny pod nową pustelnię poświęcił Jan Paweł II, a obecny budynek ukończono w 1984 roku. Do dziś działa tam nowicjat albertynów, a miejsce pozostaje celem pielgrzymek oraz turystów odwiedzających Tatry.

Kim był Brat Albert?

Historia pustelni jest nierozerwalnie związana z życiem jej założyciela. Święty Brat Albert, a właściwie Adam Chmielowski, urodził się 20 sierpnia 1845 roku w Igołomi pod Krakowem. W młodości brał udział w powstaniu styczniowym. Podczas bitwy pod Mełchowem został ciężko ranny i stracił nogę, którą zastąpiła proteza. To doświadczenie naznaczyło całe jego życie.

Po upadku powstania poświęcił się sztuce. Studiował malarstwo w Warszawie, Paryżu i Monachium. Należał do grona najwybitniejszych polskich artystów swojej epoki, przyjaźnił się m.in. z Leonem Wyczółkowskim, Józefem Chełmońskim i Stanisławem Witkiewiczem. Najsłynniejszym dziełem Chmielowskiego jest obraz „Ecce Homo”, przedstawiający ubiczowanego Chrystusa. Praca ta stała się symbolem jego duchowej przemiany.

W latach 80. XIX wieku Adam Chmielowski coraz bardziej angażował się w działalność religijną i charytatywną. Ostatecznie porzucił karierę malarską i zamieszkał w krakowskiej ogrzewalni dla bezdomnych. W 1887 roku przywdział habit tercjarza franciszkańskiego, przyjmując imię Albert. Rok później złożył śluby zakonne, a wkrótce założył Zgromadzenie Braci Albertynów, a następnie Zgromadzenie Sióstr Albertynek. Ich celem była pomoc najuboższym i najbardziej opuszczonym ludziom.

Brat Albert powtarzał słynne zdanie: „Trzeba być dobrym jak chleb”. Według niego człowiek powinien być dostępny dla innych tak jak chleb, z którego każdy może skorzystać, gdy jest głodny. Ta idea stała się fundamentem działalności albertynów. W prowadzonych przez nich przytuliskach każdy potrzebujący otrzymywał schronienie, jedzenie i pomoc, niezależnie od pochodzenia czy wyznania.

Brat Albert zmarł w Krakowie 25 grudnia 1916 roku. Już za życia był uważany za człowieka świętego. Papież Jan Paweł II beatyfikował go w 1983 roku, a kanonizował sześć lat później. Dziś jest patronem ubogich, bezdomnych oraz wszystkich, którzy poświęcają się działalności charytatywnej. Jego pustelnia na Kalatówkach pozostaje jednym z najważniejszych miejsc pamięci o człowieku, który przeszedł drogę od powstańca i cenionego malarza do jednego z największych polskich świętych.

 Śladami Outlandera - to tu kręcono serial

Serial Outlander przyciągnął miliony widzów nie tylko historią Claire i Jamiego Fraserów, ale także niezwykłymi krajobrazami. Akcja rozgrywa się głównie w Szkocji i wiele scen kręcono w autentycznych zamkach, pałacach i malowniczych zakątkach kraju. Oto najciekawsze miejsca związane z produkcją serialu.

Doune Castle – zamek Leoch

Jeden z najbardziej rozpoznawalnych plenerów serialu. Średniowieczny zamek Doune, położony niedaleko Stirling, wcielił się w rolę zamku Leoch – siedziby klanu MacKenzie. 

To tutaj Claire po raz pierwszy spotyka Columa i Dougalda MacKenzie. Twierdza została zbudowana pod koniec XIV wieku i do dziś zachowała imponującą wielką salę oraz potężną wieżę bramną.

Midhope Castle – Lallybroch

Dla fanów serialu to niemal święte miejsce. Niewielka XVII-wieczna rezydencja stała się ekranowym Lallybroch, rodzinnym domem Jamiego Frasera. 

Budynek jest częściowo opuszczony i jego wnętrza nie były wykorzystywane podczas zdjęć, ale charakterystyczna fasada jest doskonale rozpoznawalna.

Culross – Cranesmuir

Jedna z najlepiej zachowanych szkockich osad z XVI i XVII wieku. Jej brukowane uliczki i bielone domy sprawiły, że idealnie nadawała się do przedstawienia wioski Cranesmuir, gdzie mieszkała Geillis Duncan. 

Spacerując po Culross, można odnieść wrażenie, że czas zatrzymał się tu kilkaset lat temu.

Blackness Castle – Fort William

Potężna forteca położona nad zatoką Firth of Forth posłużyła jako Fort William, miejsce związane z jednymi z najbardziej dramatycznych wydarzeń serialu. 

Ze względu na swój kształt bywa nazywana „statkiem, który nigdy nie wypłynął”.

Linlithgow Palace – więzienie Wentworth

Ruiny dawnej rezydencji szkockich monarchów wykorzystano do stworzenia ponurego więzienia Wentworth. W rzeczywistości jest to jeden z najważniejszych zabytków renesansowej architektury w Szkocji. To właśnie tutaj urodziła się królowa Mary Stuart.

Glencoe

Choć nie odgrywa konkretnej roli fabularnej, dolina Glencoe pojawia się w czołówce serialu i stała się jednym z symboli Outlandera. Monumentalne góry i surowe krajobrazy doskonale oddają atmosferę szkockich Highlands. Miejsce to ma także tragiczną historię – w 1692 roku doszło tu do słynnej masakry członków klanu MacDonald.

Pole bitwy pod Culloden

Choć część scen batalistycznych realizowano w innych lokalizacjach, samo pole bitwy pod Culloden jest ważnym punktem na mapie fanów serialu. To tutaj w 1746 roku wojska jakobitów poniosły klęskę, która zakończyła epokę szkockich powstań i znacząco wpłynęła na losy Highlands.

W późniejszych sezonach zdjęcia realizowano również w Republice Południowej Afryki, Czechach i różnych częściach Europy, jednak to właśnie szkockie zamki, pałace i górskie krajobrazy stworzyły niepowtarzalny klimat, dzięki któremu Outlander stał się także niezwykłą reklamą Szkocji.