środa, 18 listopada 2026

Tatry Zachodnie, szczyt Beskid

Tatry Zachodnie, szczyt Beskid

Beskid (2012 m n.p.m.) to jeden z ciekawszych szczytów Tatr Zachodnich, położony na głównej grani Tatr, na granicy polsko-słowackiej. Choć nie należy do najwyższych ani najbardziej rozpoznawalnych tatrzańskich wierzchołków, ma wyjątkowe położenie. Znajduje się pomiędzy Kasprowym Wierchem a przełęczą Liliowe i stanowi doskonały punkt widokowy na otaczające go szczyty.


Jego największym atutem jest stosunkowo łatwa dostępność. Na Beskid można dotrzeć z Kasprowego Wierchu, dzięki czemu nie trzeba pokonywać długiego podejścia od strony dolin. To sprawia, że jest chętnie odwiedzany przez turystów, którzy chcą poczuć atmosferę wysokogórskiej wędrówki i zobaczyć Tatry z perspektywy głównej grani.


Na granicy dwóch tatrzańskich światów

Beskid ma również ciekawe znaczenie geograficzne. Jest najbardziej na wschód wysuniętym szczytem głównej grani Tatr Zachodnich. Tuż za nim znajduje się przełęcz Liliowe (1952 m n.p.m.), która tradycyjnie wyznacza granicę między Tatrami Zachodnimi a Wysokimi. Wędrując granią, można więc niemal symbolicznie przekroczyć granicę dwóch odmiennych krajobrazów tatrzańskich. Po zachodniej stronie dominują łagodniejsze, często trawiaste i zaokrąglone wierzchołki, natomiast na wschodzie zaczyna się skalisty świat Tatr Wysokich.

Szlak na Beskid

Najpopularniejsza droga na szczyt prowadzi czerwonym szlakiem z Kasprowego Wierchu w kierunku Świnicy. Wędrówka rozpoczyna się przy górnej stacji kolejki linowej. Po minięciu Suchej Przełęczy trasa prowadzi granią, a po około 15 minutach marszu dociera się na skalisty wierzchołek Beskidu. Podejście nie jest szczególnie wymagające technicznie, ale trzeba pamiętać, że to już teren wysokogórski, gdzie pogoda potrafi zmienić się bardzo szybko.

Z Beskidu można kontynuować wycieczkę w stronę przełęczy Liliowe, a dalej Świnickiej Przełęczy i Świnicy. To znacznie bardziej wymagająca trasa, przeznaczona dla turystów mających doświadczenie w górskich wędrówkach.









poniedziałek, 16 listopada 2026

Jonathan Swift i Katedra św. Patryka w Dublinie

Jonathan Swift i Katedra św. Patryka w Dublinie

Związki Jonathana Swifta z Katedrą św. Patryka są tak silne, że dla wielu turystów świątynia jest dziś nie tylko zabytkiem religijnym, ale także miejscem pamięci jednego z najwybitniejszych pisarzy XVIII wieku. Autor „Podróży Guliwera” spędził tu ponad trzydzieści lat swojego życia, a jego obecność odcisnęła trwałe piętno na historii katedry.

Swift urodził się w Dublinie w 1667 roku, jednak przez wiele lat marzył o karierze w Anglii. Był sekretarzem wpływowego polityka i dyplomaty sir Williama Temple'a, pisał pamflety polityczne i liczył na wysokie stanowisko kościelne w Londynie. Los potoczył się jednak inaczej. W 1713 roku został mianowany dziekanem Katedry św. Patryka. Choć była to jedna z najważniejszych funkcji kościelnych w Irlandii, Swift początkowo traktował ją niemal jak zesłanie. Uważał, że zasługiwał na bardziej prestiżową posadę w Anglii.

Z czasem jednak coraz mocniej angażował się w życie Dublina i sprawy Irlandczyków. To właśnie jako dziekan katedry zdobył ogromną popularność dzięki krytyce brytyjskiej polityki wobec Irlandii. Jego słynne „Listy sukiennika” („Drapier's Letters”), opublikowane w latach 20. XVIII wieku, stały się manifestem sprzeciwu wobec działań gospodarczych narzucanych Irlandii przez Londyn. Mieszkańcy Dublina zaczęli postrzegać go nie tylko jako duchownego i pisarza, ale także obrońcę ich interesów.

W katedrze Swift nie ograniczał się do obowiązków religijnych. Dbał o finanse świątyni, nadzorował remonty i zabiegał o poprawę funkcjonowania szkoły katedralnej. Był znany z zamiłowania do porządku i niechęci do marnotrawstwa. Zachowały się zapisy świadczące o tym, że osobiście interesował się nawet szczegółami administracyjnymi związanymi z utrzymaniem budynków należących do katedry.

W tym okresie powstały również niektóre z jego najważniejszych dzieł. Choć „Podróże Guliwera” wydano w 1726 roku, wiele pomysłów i obserwacji społecznych, które znalazły się w książce, dojrzewało właśnie podczas jego pobytu w Dublinie. Satyryczny obraz ludzkich słabości, politycznych ambicji i społecznych absurdów wyrastał z doświadczeń zdobywanych zarówno w świecie wielkiej polityki, jak i podczas codziennej pracy dziekana.

Szczególne miejsce w życiu Swifta zajmowała Esther Johnson, znana jako Stella. Ich relacja od ponad trzystu lat pozostaje zagadką dla historyków. Niektórzy badacze przypuszczają, że mogli potajemnie zawrzeć małżeństwo, choć nigdy nie odnaleziono na to jednoznacznych dowodów. Wiadomo natomiast, że Stella była jego najbliższą powierniczką i przyjaciółką. Po jej śmierci w 1728 roku Swift przeżył głęboki kryzys. Została pochowana w Katedrze św. Patryka, a wiele lat później obok niej spoczął sam pisarz.

Ostatnie lata życia Swifta były trudne. Coraz bardziej pogarszał się jego stan zdrowia. Cierpiał na silne zawroty głowy, problemy ze słuchem i prawdopodobnie chorobę neurologiczną, której dokładnej natury do dziś nie udało się ustalić. W 1742 roku uznano go za niezdolnego do samodzielnego zarządzania majątkiem. Zmarł trzy lata później, 19 października 1745 roku.

Zgodnie ze swoją wolą większość majątku przeznaczył na budowę szpitala psychiatrycznego dla osób cierpiących na choroby umysłowe. Powstały później St. Patrick's Hospital był pierwszą taką instytucją w Irlandii i działa do dziś. Był to niezwykły gest w epoce, gdy osoby chore psychicznie często pozostawały bez jakiejkolwiek opieki.


W katedrze można obecnie zobaczyć grób Swifta oraz łacińskie epitafium, które napisał sam dla siebie. Widnieją na nim słowa mówiące, że spoczywa tu człowiek, którego „dzikie oburzenie nie może już rozdzierać serca”. Wielu biografów uważa, że zdanie to doskonale oddaje charakter pisarza – człowieka niezwykle wrażliwego na niesprawiedliwość, często rozczarowanego światem, ale jednocześnie gotowego walczyć o innych.

piątek, 13 listopada 2026

Kraków po 7 listopada

 Kraków po 7 listopada

Na Rynku w Krakowie bywam bardzo często. Jednak po wydarzeniach z 7 listopada przez kilka dni nie mogłam się zdobyć na dowagę, by tam pójść. Wreszcie sytuacja i sprawy zawodowe zmusiły mnie, do odwiedzenia tego miejsca.


Tydzień po tym, co się stało, to jest inny Rynek. Nie ma dorożek, ucichł gwar, nie słychać głośnych śmiechów, wszędzie jest pełno policji. I znicze... W ten sposób mieszkańcy Krakowa pamiętają o tych, którzy zmarli tego dnia...


Mimo że minęło już kilka dni, na rogu ulicy Sławkowskiej i Rynku, w dwóch miejscach przed kościołem Mariackim, przed Sukiennicami oraz pod sklepem Zary ludzie zostawiają kwiaty i setki zniczy. Każdego dnia nowe. To ogromnie poruszający widok. Każdy zatrzymuje się w tych miejscach z zadumą. 






























Te znicze to nie tylko znak, że Krakowianie pamiętają i będą pamiętać o ludziach, którzy zginęli, ale dla mnie to też symbol tego, że będziemy pamiętać o wszystkich tych, którzy ratowali rannych, policjantach, lekarzach, ratownikach i zwykłych ludziach, którzy nie stali bezczynnie. Wszystkich, którzy udzielali pierwszej pomocy, pracownikach sklepów i restauracji, którzy zajmowali się przechodniami, dopóki sytuacja nie została opanowana.  
DZIĘKUJĘ
Dzięki wam wierzę, że ludzie są dobrzy.


środa, 11 listopada 2026

Collegium Novum - serce Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków

Collegium Novum - serce Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków

Spacerując krakowskimi Plantami, trudno przeoczyć monumentalny, ceglany gmach Collegium Novum. Charakterystyczna neogotycka budowla jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale także ważnym świadkiem historii Krakowa. Za jej murami rozgrywały się wydarzenia związane z rozwojem polskiej nauki, walką o zachowanie narodowej tożsamości, a także jedną z najtragiczniejszych kart w dziejach krakowskiego środowiska akademickiego.

Dziś Collegium Novum jest siedzibą rektora i władz najstarszej polskiej uczelni. To tutaj odbywają się uroczystości akademickie, ważne spotkania i wydarzenia naukowe. Historia budynku jest jednak znacznie dłuższa i bardziej dramatyczna, niż mogłaby sugerować jego elegancka fasada.

Na miejscu dawnych burs akademickich

Collegium Novum stoi przy ulicy Gołębiej 24, w miejscu szczególnie ważnym dla historii krakowskiego uniwersytetu. Zanim powstał obecny gmach, znajdowały się tutaj dwie średniowieczne bursy: Jerozolimska i Filozofów. Były to domy akademickie, w których mieszkali studenci przybywający do Krakowa z różnych stron kraju i Europy.

Szczególną sławą cieszyła się Bursa Jerozolimska. Według tradycji jej fundatorem był kardynał Zbigniew Oleśnicki, a nazwa miała nawiązywać do jego niespełnionego ślubu pielgrzymki do Jerozolimy. Obie bursy zostały niemal całkowicie zniszczone podczas wielkiego pożaru w 1841 roku. Przez kolejne lata teren czekał na nowe zagospodarowanie.

Nowy gmach dla rozwijającej się uczelni

W drugiej połowie XIX wieku Uniwersytet Jagielloński przeżywał okres intensywnego rozwoju. Szczególne znaczenie miała uzyskana w Galicji autonomia, dzięki której uczelnia mogła powrócić do polskiego języka wykładowego i rozbudowywać swoją działalność naukową.

Dotychczasowe budynki nie wystarczały już na potrzeby rosnącej liczby studentów i profesorów. Potrzebna była nowa siedziba, która pomieściłaby pomieszczenia administracyjne, sale wykładowe oraz reprezentacyjne wnętrza władz uniwersytetu.

Projekt powierzono architektowi Feliksowi Księżarskiemu. Budowę prowadzono w latach 1883–1887. Uroczyste otwarcie Collegium Novum nastąpiło 14 czerwca 1887 roku. Wydarzenie miało podniosłą oprawę i było manifestacją znaczenia polskiej nauki w czasach zaborów. Nowy gmach stał się symbolem odrodzenia i ambicji krakowskiego środowiska akademickiego.

Neogotycka architektura z królewskimi herbami

Feliks Księżarski zaprojektował budynek w stylu neogotyckim, nawiązującym do średniowiecznej architektury europejskich uniwersytetów. Monumentalna fasada wykonana z czerwonej cegły, ostrołukowe portale, wysokie okna i dekoracyjne detale nadają mu charakterystyczny wygląd. Gmach miał nie tylko spełniać praktyczne funkcje, ale również podkreślać wielowiekową tradycję uczelni.

Na fasadzie można dostrzec herby związane z historią Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz postaciami zasłużonymi dla jego rozwoju. Wśród nich znajdują się symbole nawiązujące do króla Kazimierza Wielkiego, królowej Jadwigi i papieża Urbana V.

Wnętrze budynku jest równie interesujące. Szczególną uwagę zwraca reprezentacyjna klatka schodowa z ozdobną balustradą oraz dekoracyjnymi sklepieniami.


Collegium Novum – serce Uniwersytetu Jagiellońskiego

Po zakończeniu wojny budynek ponownie stał się centrum administracyjnym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Do dziś urzędują w nim rektor i władze uczelni. W reprezentacyjnych wnętrzach odbywają się inauguracje roku akademickiego, uroczyste promocje doktorskie, spotkania naukowe oraz wizyty ważnych gości.

Collegium Novum jest czymś więcej niż zabytkowym gmachem. To miejsce, w którym spotykają się różne epoki historii Krakowa. Przypomina o średniowiecznych korzeniach uniwersytetu, jego rozwoju w czasach autonomii galicyjskiej, a także o dramacie polskich uczonych podczas II wojny światowej.

Dla turystów spacerujących po Plantach jest przede wszystkim jednym z najpiękniejszych przykładów krakowskiego neogotyku. Dla społeczności akademickiej pozostaje natomiast symbolem ciągłości, tradycji i odpowiedzialności za polską naukę.















Polecany post

Zamek Bran – historia „zamku Draculi” i legendy Transylwanii

Zamek Bran – historia „zamku Draculi” i legendy Transylwanii Zamek Bran jest jednym z tych miejsc, w których granica między historią a lege...