Klasztor Santa Chiara w Neapolu

W samym sercu neapolitańskiego Starego Miasta, przy ulicy Spaccanapoli, znajduje się jedno z najpiękniejszych i najbardziej symbolicznych miejsc Neapolu – kompleks klasztorny Santa Chiara, łączący duchowość, historię i niezwykłą sztukę. To miejsce, w którym widać jak nigdzie indziej, że Neapol zawsze był miastem kontrastów – mistycznym, artystycznym, a jednocześnie namiętnym i barwnym.

Historia klasztoru Santa Chiara

Klasztor został ufundowany w 1310 roku przez króla Roberta I Andegaweńskiego (Roberta Mądrego) i jego żonę, Sanchię z Majorki. Był to czas, gdy dynastia andegaweńska uczyniła z Neapolu jedno z najważniejszych centrów kulturalnych Europy. Królowa Sanchia, głęboko religijna i związana z ruchem franciszkańskim, chciała stworzyć w Neapolu duchowe serce dla zakonu klarysek.

Budowa kompleksu trwała kilka lat, a uroczyste poświęcenie bazyliki nastąpiło w 1340 roku. Od początku istniały tu dwa klasztory – żeński dla klarysek i męski dla braci franciszkanów. Oba funkcjonowały równolegle, dzieląc wspólne kościoły i krużganki.

W średniowieczu klasztor Santa Chiara był jednym z najważniejszych ośrodków duchowych Królestwa Neapolu. Chowano tu władców i książęta – w tym samego Roberta Andegaweńskiego, którego monumentalny gotycki grobowiec można podziwiać w głównej nawie kościoła.

Zniszczenie i odbudowa

Podczas II wojny światowej, w 1943 roku, bazylika i klasztor Santa Chiara zostały niemal doszczętnie zniszczone przez bombardowanie aliantów. Spłonęło wówczas całe wnętrze barokowe, które przez wieki zastąpiło pierwotny gotycki wystrój.

Po wojnie, w latach 1945–1953, przeprowadzono gruntowną rekonstrukcję – zdecydowano się wtedy przywrócić oryginalny średniowieczny wygląd świątyni, z surowymi kamiennymi ścianami i prostą architekturą franciszkańską. To właśnie dzięki tej decyzji dziś można podziwiać bazylikę w niemal takim kształcie, jaki znała królowa Sanchia w XIV wieku.

Krużganki majolikowe – cud neapolitańskiego baroku

Najbardziej rozpoznawalnym elementem kompleksu Santa Chiara są krużganki majolikowe, uważane za jeden z najpiękniejszych dziedzińców klasztornych w Europie.

W XVIII wieku, około roku 1742, architekt Domenico Antonio Vaccaro przeprowadził wielką przebudowę ogrodu klasztornego, przekształcając go w rajskie chiostro ozdobione ponad 30 000 kafli majolikowych (glazurowanych płytek ceramicznych).

Na kolumnach i murkach widnieją barwne sceny przedstawiające kwiaty, owoce, girlandy, winorośle, a także pejzaże i sceny z życia codziennego – pikniki, zabawy, sielskie krajobrazy Kampanii. Te wesołe motywy miały przynieść siostrom klaryskom radość i ukojenie, wprowadzając odrobinę świata zewnętrznego do ich klasztornego życia.

Mauzoleum królewskie

W bazylice Santa Chiara spoczywa wielu przedstawicieli dynastii andegaweńskiej i burbońskiej. Wśród nich:

• Król Robert Andegaweński (zm. 1343) – wspaniały gotycki sarkofag z białego marmuru;

• Księżna Maria Węgierska i Królowa Sanchia z Majorki;

• członkowie rodziny Burbonów, w tym król Franciszek II, ostatni władca Królestwa Obojga Sycylii.

Krypta pod kościołem stanowi dziś swego rodzaju panteon neapolitańskich monarchów.

Ciekawostki o Santa Chiara

1. Legendarne dzwony
   W dawnych kronikach można znaleźć wzmianki, że dzwony Santa Chiara rozbrzmiewały w całym mieście i – według legendy – potrafiły zatrzymać burzę, jeśli biły podczas modlitw klarysek.

2. 
   Santa Chiara w muzyce
   Kompleks pojawia się w słynnej neapolitańskiej pieśni Munastero 'e Santa Chiara (napisanej przez Michele Galdieri i Alberto Barattolo, śpiewanej m.in. przez Luciana Tajoliego). To nostalgiczna opowieść o miłości i utracie – symboliczna piosenka o tym, jak „Santa Chiara” pamięta dawne uczucia.

3. 
   Święta Klara i Neapol
   Choć św. Klara z Asyżu nigdy nie była w Neapolu, jej duch jest obecny tu od XIV wieku. Siostry klaryski do dziś mieszkają w klasztorze, prowadząc życie kontemplacyjne, częściowo odizolowane od turystów.

4. 
   Oaza ciszy w sercu chaosu
   Wystarczy kilka kroków, by ze zgiełku Spaccanapoli znaleźć się w ogrodzie pełnym cytryn, bugenwilli i śpiewu ptaków. W tym kontrastuje cała istota Neapolu: hałas, emocje i… święty spokój tuż obok.

5. Mozaika czasu
   Santa Chiara łączy w sobie różne epoki: gotyk andegaweński, barok neapolitański i powojenny modernizm – przez wieki była lustrem historii miasta, które nigdy nie przestaje się odradzać.