Katedra Notre Dame w Strasburgu

 Katedra w Strasburgu, Francja

Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu to jedno z najważniejszych dzieł gotyku w Europie i zarazem symbol miasta. Już w czasach rzymskich istniało tu sanktuarium, a pierwsza katedra chrześcijańska stanęła w tym miejscu w IV wieku. Kolejne świątynie niszczyły pożary i wojny, aż w 1015 roku biskup Werner von Habsburg rozpoczął budowę monumentalnej katedry romańskiej. Z tej fazy zachowały się dziś m.in. krypta i dolne partie murów.

Przełom nastąpił w XIII wieku, gdy budowlę zaczęto stopniowo przekształcać w duchu gotyku. Prace trwały przez kilka pokoleń i odzwierciedlały zmieniające się style oraz ambicje miasta, które bogaciło się dzięki handlowi na Renie. 

Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu  - najwyższa budowla świata

Najbardziej charakterystycznym elementem katedry stała się zachodnia fasada z misterną kamienną dekoracją, prawdziwa „kamienna Biblia”, opowiadająca historie ze Starego i Nowego Testamentu. Kulminacją średniowiecznych wysiłków była ukończona w 1439 roku północna wieża o wysokości 142 metrów. Przez ponad dwa stulecia była ona najwyższą budowlą świata i do dziś pozostaje jedną z najwyższych katedr w Europie.

Katedra w Strasburgu a Rewolucja Francuska

Dzieje świątyni odzwierciedlają burzliwą historię Alzacji. W XVI wieku katedra przeszła w ręce protestantów i przez ponad sto lat służyła jako kościół luterański. Dopiero w XVII wieku, po włączeniu Strasburga do Francji, ponownie stała się katedrą katolicką. 

Rewolucja francuska przyniosła jej kolejne zagrożenia – rzeźby królów Starego Testamentu z fasady uznano za symbole monarchii i częściowo zniszczono, choć paradoksalnie wiele z nich przetrwało dzięki temu, że mieszkańcy ukryli je w piwnicach. 

W XIX wieku katedra doczekała się gruntownej restauracji, prowadzonej m.in. przez słynnego architekta Eugène’a Viollet-le-Duca, który nadał jej dzisiejszy, romantycznie pojmowany wygląd gotycki.

Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu  - wnętrze

Wnętrze katedry kryje elementy, które od stuleci fascynują odwiedzających. Jednym z nich jest zegar astronomiczny, arcydzieło renesansowej inżynierii, ukończone w 1574 roku, a następnie przebudowane w XIX wieku. Codziennie w południe odbywa się jego symboliczny „spektakl”, w którym mechaniczne postacie apostołów defilują przed Chrystusem, przypominając o przemijaniu czasu i porządku kosmosu. Równie niezwykłe są witraże, z których część pochodzi jeszcze z XII i XIII wieku, dzięki czemu należą do najstarszych zachowanych w Europie.

Ciekawostki związane z katedrą dopełniają jej legendy. Goethe, który studiował w Strasburgu, poświęcił jej entuzjastyczny esej i twierdził, że patrzenie na wieżę nauczyło go rozumieć gotyk. 

Fasada świątyni zbudowana jest z różowego piaskowca z Wogezów, który zmienia kolor w zależności od pory dnia i światła, raz wydając się niemal złoty, innym razem purpurowy. Charakterystyczna asymetria, czyli tylko jedna ukończona wieża, nie jest efektem przypadku, lecz przerwanych z powodów finansowych planów budowy drugiej. Istnieje też stara anegdota mówiąca, że diabeł, zachwycony pięknem katedry, miał pomóc architektowi w jej wznoszeniu, lecz gdy zorientował się, że powstała świątynia, wpadł w furię i do dziś krąży wokół niej, nie mogąc znaleźć wejścia.

Katedra w Strasburgu pozostaje nie tylko zabytkiem, ale żywym świadkiem historii Europy, miejscem, w którym przez kamień, światło i dźwięk dzwonów przemawiają wieki.