Podziemne sanktuarium św. Michała Archanioła w Monte Sant'Angelo, Włochy

Sanktuarium św. Michała Archanioła w Monte Sant'Angelo 

Sanktuarium św. Michała Archanioła w Monte Sant’Angelo w Apulii to jedno z najstarszych i najważniejszych miejsc kultu Michała Archanioła w Europie, a zarazem jedno z najbardziej niezwykłych sanktuariów chrześcijańskich, bo położone… pod ziemią. Jego historia sięga wczesnego średniowiecza i splata się z legendami, wędrówkami pielgrzymów oraz losami Longobardów.

Historia sanktuarium

Według tradycji wszystko zaczęło się w 490 roku, kiedy archanioł Michał miał objawić się biskupowi z Sipontu w grocie na zboczu góry Gargano. Objawienie to wpisuje się w serię cudownych wydarzeń – w tym w epizod, gdy strzała wypuszczona przez lokalnego możnego, próbującego pozbyć się „niewygodnego” byka, miała zawrócić i zranić strzelającego. Gdy biskup modlił się o wyjaśnienie, Michał miał ogłosić, że grota jest Jemu poświęcona i że nie wymaga poświęcenia przez człowieka, bo już została uświęcona przez samego Archanioła.

W VI–VII wieku miejsce to stało się duchowym centrum Longobardów, którzy otaczali św. Michała wyjątkowym kultem. Rozbudowali oni sanktuarium i włączyli je w polityczną i religijną tożsamość swojego królestwa. Już w tym okresie Monte Sant’Angelo było jednym z najważniejszych punktów pielgrzymkowych Europy.

W średniowieczu sanktuarium odwiedzali pielgrzymi zmierzający do Ziemi Świętej oraz na szlaku do grobu św. Mikołaja w Bari. W XII–XIII wieku rozwinęło się pod patronatem Normanów i Andegawenów, którzy pozostawili po sobie m.in. monumentalną bramę pielgrzymów. Od XV wieku opiekę nad miejscem sprawują różne zakony, a sanktuarium przetrwało w niemal niezmienionej formie aż do dziś.

W 2011 roku zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część „Longobardów we Włoszech. Miejsc władzy”.

Architektura i wnętrze

Najbardziej niezwykłym elementem sanktuarium jest sama grota – naturalna jaskinia, do której prowadzi długi, monumentalny korytarz i schody z różnych epok. Główna, skalna kaplica zachowała swój surowy, mistyczny charakter, a jednocześnie wzbogacono ją o elementy architektoniczne: ołtarze, łuki, marmurowe balustrady i rzeźbione portale.

Nad wejściem do sanktuarium stoi wolnostojąca XII-wieczna dzwonnica przypominająca nieco wieżę obronną – przykład architektury normańskiej w południowych Włoszech. Imponujące jest również wejście zwane Porta del Toro, prowadzące pielgrzymów ku zejściu do groty.

Sanktuarium św. Michała Archanioła jedno z najważniejszych miejsc kultu Michała Archanioła

• To jedyna świątynia na świecie, o której mówi się, że została „konsekrowana przez Archanioła”. Według tradycji ludzie nie mieli dokonywać jej poświęcenia.
• W Monte Sant’Angelo modlili się cesarze, papieże i święci – m.in. św. Franciszek z Asyżu, który jednak miał po wejściu do grot cofnąć się z pokorą, uważając się za niegodnego.
• 
  Sanktuarium jest jednym z trzech „najważniejszych miejsc Michała Archanioła” tworzących symboliczną linię świętego. Pozostałe to Mont-Saint-Michel we Francji i St. Michael’s Mount w Kornwalii.
• 
  
• 
  
  
  
• Grota była celem pielgrzymek rycerzy wracających z wypraw krzyżowych. Wielu z nich pozostawiało tu inskrypcje i symbole wyryte w skale.
• 
  Na terenie kompleksu znajduje się muzeum z cennymi pamiątkami longobardzkimi oraz romańskimi rzeźbami.

Ravello, Włochy

Ravello, jedno z najbardziej malowniczych miasteczek na Wybrzeżu Amalfitańskim, powstało prawdopodobnie w VI wieku jako schronienie dla mieszkańców pobliskiej Amalfi uciekających przed najazdami barbarzyńców. W średniowieczu stało się znaczącym ośrodkiem handlowym, zwłaszcza w produkcji i eksporcie wełny. 

Z tego okresu pochodzą najstarsze rezydencje patrycjuszowskie, które do dziś nadają miasteczku wyrafinowany charakter. W XII wieku Ravello osiągnęło szczyt rozwoju, a jego katedra i pałace świadczyły o bogactwie mieszkańców. Upadek republiki Amalfi i przeniesienie głównych szlaków handlowych osłabiły jego znaczenie, dzięki czemu Ravello zachowało wyjątkowy, niemal intymny klimat, bez zbędnej nowoczesności.

Ravello - miasteczko, które zainspirowało Wagnera

Z Ravello wiąże się wiele ciekawych historii. Miasteczko słynęło z artystycznej atmosfery długo przed turystyczną modą na Wybrzeżu Amalfitańskim. To właśnie tutaj Richard Wagner w 1880 roku znalazł inspirację do „Parsifala”. Legenda głosi, że ogrody willi Rufolo stały się dla niego wizualnym pierwowzorem magicznego ogrodu Klingsora. 

Ravello od dawna przyciągało również pisarzy, malarzy i intelektualistów, którzy szukali ciszy i widoków rozciągających się ponad morzem niczym scenografia. Willa Cimbrone, znana z Tarasu Nieskończoności, była natomiast ulubionym miejscem spotkań angielskich arystokratów na przełomie XIX i XX wieku, w tym lorda Grimthorpe’a, który całkowicie ją przebudował i nadał romantyczny charakter.

Miasteczko ma też swój muzyczny rytm — od lat 50. XX wieku odbywa się tutaj słynny Ravello Festival, poświęcony muzyce klasycznej i Wagnerowi. Koncerty na tarasach widokowych, z panoramą morza w tle, mają atmosferę, której nie da się znaleźć nigdzie indziej. Ravello jest również jednym z niewielu miejsc na wybrzeżu, które przez wieki zachowało swoją strukturę urbanistyczną w niemal niezmienionej formie, a jednocześnie pozostało mniej zatłoczone niż Amalfi czy Positano. 

Ravello - najpiękniejsze widoki

Dzięki położeniu wysoko w górach miasteczko oferuje panoramy, które od wieków uchodzą za jedne z najpiękniejszych we Włoszech.

Katedra Notre Dame w Strasburgu

 Katedra w Strasburgu, Francja

Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu to jedno z najważniejszych dzieł gotyku w Europie i zarazem symbol miasta. Już w czasach rzymskich istniało tu sanktuarium, a pierwsza katedra chrześcijańska stanęła w tym miejscu w IV wieku. Kolejne świątynie niszczyły pożary i wojny, aż w 1015 roku biskup Werner von Habsburg rozpoczął budowę monumentalnej katedry romańskiej. Z tej fazy zachowały się dziś m.in. krypta i dolne partie murów.

Przełom nastąpił w XIII wieku, gdy budowlę zaczęto stopniowo przekształcać w duchu gotyku. Prace trwały przez kilka pokoleń i odzwierciedlały zmieniające się style oraz ambicje miasta, które bogaciło się dzięki handlowi na Renie. 

Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu  - najwyższa budowla świata

Najbardziej charakterystycznym elementem katedry stała się zachodnia fasada z misterną kamienną dekoracją, prawdziwa „kamienna Biblia”, opowiadająca historie ze Starego i Nowego Testamentu. Kulminacją średniowiecznych wysiłków była ukończona w 1439 roku północna wieża o wysokości 142 metrów. Przez ponad dwa stulecia była ona najwyższą budowlą świata i do dziś pozostaje jedną z najwyższych katedr w Europie.

Katedra w Strasburgu a Rewolucja Francuska

Dzieje świątyni odzwierciedlają burzliwą historię Alzacji. W XVI wieku katedra przeszła w ręce protestantów i przez ponad sto lat służyła jako kościół luterański. Dopiero w XVII wieku, po włączeniu Strasburga do Francji, ponownie stała się katedrą katolicką. 

Rewolucja francuska przyniosła jej kolejne zagrożenia – rzeźby królów Starego Testamentu z fasady uznano za symbole monarchii i częściowo zniszczono, choć paradoksalnie wiele z nich przetrwało dzięki temu, że mieszkańcy ukryli je w piwnicach. 

W XIX wieku katedra doczekała się gruntownej restauracji, prowadzonej m.in. przez słynnego architekta Eugène’a Viollet-le-Duca, który nadał jej dzisiejszy, romantycznie pojmowany wygląd gotycki.

Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu  - wnętrze

Wnętrze katedry kryje elementy, które od stuleci fascynują odwiedzających. Jednym z nich jest zegar astronomiczny, arcydzieło renesansowej inżynierii, ukończone w 1574 roku, a następnie przebudowane w XIX wieku. Codziennie w południe odbywa się jego symboliczny „spektakl”, w którym mechaniczne postacie apostołów defilują przed Chrystusem, przypominając o przemijaniu czasu i porządku kosmosu. Równie niezwykłe są witraże, z których część pochodzi jeszcze z XII i XIII wieku, dzięki czemu należą do najstarszych zachowanych w Europie.

Ciekawostki związane z katedrą dopełniają jej legendy. Goethe, który studiował w Strasburgu, poświęcił jej entuzjastyczny esej i twierdził, że patrzenie na wieżę nauczyło go rozumieć gotyk. 

Fasada świątyni zbudowana jest z różowego piaskowca z Wogezów, który zmienia kolor w zależności od pory dnia i światła, raz wydając się niemal złoty, innym razem purpurowy. Charakterystyczna asymetria, czyli tylko jedna ukończona wieża, nie jest efektem przypadku, lecz przerwanych z powodów finansowych planów budowy drugiej. Istnieje też stara anegdota mówiąca, że diabeł, zachwycony pięknem katedry, miał pomóc architektowi w jej wznoszeniu, lecz gdy zorientował się, że powstała świątynia, wpadł w furię i do dziś krąży wokół niej, nie mogąc znaleźć wejścia.

Katedra w Strasburgu pozostaje nie tylko zabytkiem, ale żywym świadkiem historii Europy, miejscem, w którym przez kamień, światło i dźwięk dzwonów przemawiają wieki.